شبیه سازی – مهندسی صنایع

امتیاز مطلب

آشنایی با اصول شبیه سازی

شبیه سازی

چکیده

تصمیم گیری برای استفاده کارا از نیروی انسانی، تجهیزات و دیگر منابع سازمانی برای هر مدیری، امری ضروری است . از این رو، مدیر همیشه در صدد است تا بیشترین بهره‌وری را از امکانات و منابع خود برای دستیابی به هدفهای از پیش تعیین شده، محقق سازد. شبیه سازی (Simulation)می‌تواند به عنوان یکی از تکنیکهای موَثر و پرقدرت مدیران امروزی مورد استفاده قرار گیرد. شبیه سازی تقلیدی از عملکرد یا سیستم واقعی با گذشت زمان است که گذشته از اینکه با دست یا به وسیله کامپیوتر انجام می شود، به ایجاد ساخت تاریخچه سیستم و بررسی آن به منظور دستیابی به نتیجه گیری هایی در مورد عملکرد سیستم واقعی مربوط می شود. تکنولوژی و نرم افزارهای شبیه سازی یکی از قدرتمندترین روشها و ابزارهای در خدمت مدیران، مهندسان صنایع، تحلیل‌گران سیستمها و … که آنها را قادر می‌سازد پیش از اتخاذ هر تصمیمی در مورد هر سیستم تولیدی یا خدماتی در دست پیاده سازی و یا در حال کار را شبیه‌سازی کرده،بررسی‌های لازم آماری را در تمامی ابعاد آن، برای تصمیم‌گیری بهتر و با هدف کاهش هزینه و افزایش سود یا راندمان به‏ عمل آورند.

مقدمه

تکنیک شبیه سازی، فرآیندی است که به سازمانها کمک می کند تا نتایج عملکرد و فرآیند تصمیم گیری خود را پیش‌بینی، مقایسه و بهینه سازی کنند؛ بدون اینکه هزینه و ریسک تغییر فرآیندهای جاری و اجرای جدید را ، متحمل شوند. در حقیقت، شبیه سازی فرآیندی تکنیکی است که امکان نمایش فرآیند ها، منابع، کالاها و خدمات را در مدل دینامیکی فراهم می کند. به وسیله این ابزار کارامد، می توان هزینه ها و ریسک اتخاذ تصمیمهای نادرست در سازمان را کاهش داد و فرآیندها و محصولات سازمان را بهبود بخشید. هدف از ایجاد شبیه سازی به عنوان ابزاری جهت تحلیل برای پیش بینی تاثیر تغییرات سیستمهای موجود و طراحی برای پیش بینی عملکرد سیستم جدید است. مطالعات شبیه سازی برای تغییر در چگونگی روشهای کار و روشهای به کارگیری منابع است. مطالعات شبیه سازی مـــی تواند تاثیرهای فراوانی بر ارزش افزوده نهایی داشته باشند. این امر موجب شده است که در مهندسی مجدد طرحها، طراحی کارخانه و محصول، شبیه‌سازی کاربردهای ویژه خود را یافته، مدل سازی از واحدهای تولید، مطرح و اجرا شود. شبیه سازی یکی‌ از روشهایی است‌ که‌ برای‌ شناخت‌وضع‌ موجود و بهبود عملکرد سیستمها به وجود آمده‌ و یکی‌ از پرقدرترین‌ و مفید ترین‌ ابزارهای‌ تحلیل‌ عملکرد فرایندهای‌ پیچیده‌ سیستمها است.‌ با استفاده از شبیه‌سازی، می‏توان طیف گسترده‌ای از مسائل دینامیک ( پویا ) را در حوزه‌های ساخت و تولید، پشتیبانی و خدمات، تجزیه و تحلیل کرد. شبیه‌سازی این امکان را فراهم می ‏آورد تا بتوان جریان مواد و کالاها، منابع انسانی، و اطلاعات را در سازمان خود مدل سازید و به واسطه شبیه سازی و تنظیم سناریو‏های مختلف، انیمیشن ۳ بعدی و … سیستم را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده، نسبت به انجام بهبودهای بالقوه در آن اهتمام ورزید. تغییرات در سیستم را می توان ابتدا شبیه سازی کرد تا تاثیرشان بر عملکرد سیستم پیش بینی شود. شبیه سازی به منظور بررسی سیستمهای در دست طراحی نیز پیش از ایجاد آنها، کاربرد دارد.

تعریف شبیه سازی

شبیه سازی در فرهنگنامه WEBSTER به معنای: وانمودکردن یا نایل شدن به اصل چیزی بدون واقعیت است. شبیه سازی رایانه ای را به فرایند مدل سازی با استفاده از روابط ریاضی و منطقی و نیز اجرای مدل به وسیله رایانه گویند.
شبیه‌سازی، تکنیکی است که امکان نمایش فرآیندها، منابع، کالاها و خدمات را در مدل دینامیک رایانه ای فراهم می‌سازد. در حقیقت شبیه سازی رایانه‌ای ابزاری نیرومند برای پشتیبانی از تصمیمهای مدیریت و کاهش ریسک فرآیند تصمیم‌گیری با استفاده از ارزیابی و تحلیل استراتژی های مختلف است.
از شبیه‌سازی‌ تعریفهای‌ زیادی‌ ارائه‌ شده‌ است،‌ اما جامعترین‌ و کاملترین‌ تعریف‌ را شانون‌ ارائه‌ داده‌ است:
شانون‌در کتاب‌ خود: علم‌ و هنر شبیه‌ سازی‌سیستم‌ها شبیه‌ سازی‌ را چنین‌ تعریف‌ می‌کند: شبیه‌ سازی‌ عبارت‌ از فرایند طراحی‌ مدلی‌ از سیستم‌ واقعی‌وانجام‌ آزمایشهایی‌ با این‌ مدل‌ است‌ که‌ با هدف‌ پی‌بردن‌ به‌ رفتار سیستم‌ ، یا ارزیابی‌ استراتژیهای‌ گوناگون‌ – درمحدوده‌ای‌ که‌ به‌ وسیله‌ معیار و یا مجموعه‌ای‌ از معیارها اعمال‌ شده‌ است‌- برای‌ عملیات‌ سیستم‌، صورت ‌می‌گیرد. (شانون،۱۷۳۱ )

شبیه سازی چیست؟

شبیه سازی علم و هنر ساختن نمایشی (مدلی) از یک پروسه یا سیستم، به منظور ارزیابی و آزمایش راهبردها می باشد، و یا شبیه سازی، روشی برای آگاهی از نتایج ایده‌های پیشنهادی پیش از اجرای آنها است.
شبیه سازی را می توان برای بررسی و آزمایش روابط متقابل هر سیستم ساده و یا پیچیده، مشاهده تغییرات اطلاعاتی، سازمانی و محیطی و تاثیر این تغییرات بر رفتار مدل، شناخت و اصلاح در سیستم در حال بررسی به منظور تحقیق در مورد پاسخهای تحلیلی، مورد استفاده قرار داد.
در شرایطی ویژه باید از شبیه سازی استفاده کرد و آن در صورتی است که شرایط تحمیلی از سوی مسئله، امکان استفاده از راههای دیگر را برای حل آن مسئله محدود کند. این شرایط شامل:
زمانی است که تجزیه و تحلیل جبری میسر نیست، مانند: سیستم های غیر قطعی، سیستم های پویا، سیستم های پیچیده.
زمانی است که امکان آزمایش در دنیای واقعی وجود ندارد : سیستم هنوز ایجاد نشده است، ریسکهای زیاد و خطرناکی وجود دارد، هزینه آزمایش بالا باشد.
اما زمانی ممکن است استفاده از شبیه سازی منجر به تامین هدفهای مورد نظر نشود. در این مواقع بهتر است برای حل مسئله، به دنبال راه حل دیگری باشیم. این موارد شامل زمانی است که:

– مسئله به طور کامل بررسی ومطالعه نشده باشد.
– هدف فرموله شده ای وجود ندارد.
– بتوان مسئله را از راه محاسبات جبری حل کرد.
– هیچ دیدی نسبت به جوابهای مسئله وجود نداشته باشد.
– بهره وری سیستم بسیار بالا باشد و الگوی ورود نیز بی نظم باشد.
برای ایجاد شرایط مناسب تدوین فرایند شبیه سازی، مراحلی متصور است. انجام درست این مراحل متضمن نتیجه گیری بهینه خواهد بود. این مراحل عبارتند از:
۱٫ تعریف مسئله؛ ۲٫ مشخص کردن هدفها؛ ۳٫ بیان شرح کلی از سیستم؛ ۴٫ جمع‌آوری‌‌ داده‌ها؛‌‌۵٫ ساخت‌ ‌مدل؛ ۶٫ اعتبارسنجی و اعتبار بخش؛
۷٫ اجرای مدل؛ ۸٫ تجزیه و تحلیل نتایج؛ ۹٫ جمع بندی و ارائه گزارش.

چرا باید شبیه سازی کنیم؟

اما پرسشی که به طور معمول ایجاد می شود این است که انجام شبیه سازی چه لزومی دارد و چرا این تکنیک امروزه گستردگی روز افزونی یافته است؟ در پاسخ باید گفت:
– ممکن است آزمایشها روی سیستم واقعی، عملیات‌ سازمان‌ را مختل‌ سازند.
– از آنجا که مردم‌ جزء جدا نشدنی‌ سیستم‌ هستند، نتایج‌ حاصل‌ ممکن‌ است‌ متأثر از اثر هاثورن‌ باشند ، یعنی‌مردم‌ به‌ علت‌ زیر‌ نظر بودن‌ ، ممکن‌ است‌ رفتارشان‌ را تغییر دهند .
– ممکن‌ است‌ یکسان‌ نگهداشتن‌ شرایط‌ عمل‌ برای‌ هر بار تکرار یا اجرای‌ آزمایش‌ بسیار مشکل‌ باشد .
– به‌دست‌ آوردن‌ حجم‌ نمونه‌ای‌ یکسان‌ (و در نتیجه‌ معنی‌ دار بودن‌ آماری‌) ممکن‌ است‌ به‌ زمان‌ و هزینه‌زیادی‌ نیاز داشته‌ باشد .
– ممکن‌ است‌ که‌ آزمایش‌ کردن‌ در جهان‌ واقعی‌ امکان‌ کاووش‌ بسیاری‌ از گزینه‌ها را به‌ دست‌ ندهد.
دلایلی که در بالا گفته شد به دلیل مزایائی است که این تکنیک در رویارویی با محیط دارد. از جمله این مزایا می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱٫  از این روش می توان در کمک به تحلیل هر سیستم استفاده کرد، هرچند داده های ورودی ناقص باشد.
۲٫  معمولا دستیابی به داده های شبیه سازی بسیار کم هزینه تر از فراهم آوردن داده‌های مربوط به سیستم حقیقی است.
۳٫ پس از ساختن هر مدل، می توان به منظور تحلیل طرحهای پیشنهادی، بارها آن را به کار گرفت.
۴٫  به کار گیری این روش معمولا آسانتر از روشهای تحلیلی است.
۵٫  در برخی موارد تنها راه یافتن مسئله است.
هرچند شبیه سازی تکنیک کارامدی در بسیاری از زمینه های ذکر شده را دارد، اما باید توجه داشت این روش ضعفهایی هم دارد، که عبارتند از:
۱٫ مدلهای شبیه سازی شده معمولا پر هزینه است؛ زیرا ساخت و معتبر سازی آنها معمولا زمان بر است.
۲٫ شبیه‌ سازی‌ دقیق‌ نبوده‌ و نمی‌ توان‌ درجه‌ این‌ بی‌ دقتی‌ را اندازه‌ گرفت‌. تحلیل‌ حساسیت‌ مدل‌ نسبت‌ به‌تغییر مقدار پارامترها تنها بخشی از این‌ مشکل‌ را حل‌ می‌ کند.

انواع شبیه سازی

انواع‌ مختلفی‌ از شبیه‌ سازی‌ وجود دارد که‌ اینجا برخی‌ از آنها را یادآور می‌شویم‌ :
۱٫  شبیه‌ سازی‌ همانی: مدلها از نظر شباهت‌ به‌ سیستم‌ واقعی‌، در یک‌ حوزه‌ وسیع‌ قرار دارند . در انتهای‌ این‌حوزه‌ می‌توان‌ خود سیستم‌ را به عنوان‌ مدل‌ آن‌ در نظر گرفت‌ و رفتار آن را بررسی‌ کرد‌. این‌ روش‌ را شبیه‌ سازی‌همانی‌ نامند. به‌ عبارت‌ دیگر این‌ روش‌ همان‌ آزمایش‌ مستقیم‌ روی‌ سیستم‌ است‌ که‌ گرچه‌ ساده‌ به نظر می‌رسد و در صورت‌ یافتن‌ پاسخی‌ برای‌ مسئله‌ مورد نظر، صد در صد قابل‌ استفاده‌ و مفید است.
۲٫  شبیه‌ سازی‌ نیمه‌ همانی: همان‌گونه که‌ از نام‌ این‌ روش‌ بر می‌آید، در مطالعه‌ سیستم‌ سعی‌ می‌شود تا آنجا که‌امکان‌ دارد از اشیاء و قوانین‌ واقعی‌ سیستم‌ استفاده‌ شود. تنها اشیاء یا مراحلی‌ از سیستم‌ واقعی‌ که‌ باعث‌ غیرممکن‌ شدن‌ شبیه‌ سازی‌ همانی‌ است‌، مدلسازی‌ می شود. به عبارت‌ دیگر بخشی‌ از مدل‌ سیستم‌، واقعی‌و بخش‌ دیگر غیر واقعی‌ یا شبیه‌ سازی‌ شده‌ است‌. برای‌ مثال:‌ مانورهای‌ نظامی‌ که‌ در آن‌ سربازان‌، افسران‌ وسلاح‌ها واقعی‌ بوده‌ ولی‌ خرابی‌ یا کشتاری‌ صورت‌ نمی‌گیرد و محل‌ عملیات هم، محل‌ واقعی‌ حمله‌ یا دفاع‌نیست.
۳٫  شبیه‌ سازی‌ آزمایشگاهی‌: در این‌ روش‌ بعضی‌ از نماها و اشیای سیستم‌ واقعی‌ به وسیله‌ امکانات ‌آزمایشگاهی‌ ساخته‌ شده، بعضی‌ نماها و روابط‌ دیگر به‌ وسیله‌ نمادها جایگزین‌ می‌شوند .
۴٫  شبیه‌ سازی‌ کامپیوتری‌: در شبیه‌ سازی‌ کامپیوتری‌، مدلی‌ که‌ از سیستم‌ زیر‌ بررسی‌ ساخته‌ می‌شود، یک‌برنامه‌ کامپیوتری‌ است‌؛ یعنی‌ تمامی‌ اشیا و نماهای‌ سیستم‌ به‌ ساختارهای‌ برنامه‌ای‌ و تمام مشخصات‌ و رفتارآنها به‌ متغیرها و توابع‌ ریاضی‌ تبدیل‌ می‌شود . قوانین‌ و روابط‌ حاکم‌ بر سیستم‌ و ارتباطشان‌ با یکدیگر دربرنامه‌ در نظر گرفته‌ می‌شود . شبیه‌ سازی‌ کامپیوتری‌ به‌ علت‌ عملی‌ بودن‌ و دارا بودن‌ امتیازهای‌ ویژه خود برای‌ بررسی‌ و مطالعه‌ اغلب‌ سیستم‌ها، از قبیل:‌ حمل‌ و نقل‌، بیمارستان‌، سیستم‌های‌ صنعتی‌، تولیدی‌، ترافیک‌، انبار و غیره‌ به کار می‌رود.

موارد استفاده از شبیه سازی

با توجه به مطالبی که گفته شد و با گسترش این تکنیک مفید در دنیای امروزی، موارد استفاده ی مختلفی برای آن وجود دارد که برخی از آنها به این شرح است:
۱٫  خطوط تولید از قبیل :خودروسازی، فولاد و… ؛
۲٫  در کارخانه‌ها، بنادر، سیستم‌های حمل‌ونقل و لجستیک؛
۳٫  خطوط ریلی و مترو؛
۴٫  فرودگاهها و خطوط هوایی؛
۵٫ مدیریت زنجیره تامین و سیستم های توزیع؛
۶٫ صنایع نفت، پتروشیمی و گاز؛
۷٫  ترافیک درون شهری و جاده‌ای؛
۸٫  گردش افراد در مناطقی از قبیل فرودگاه، ایستگاه قطار برای کاستن از انبوه جمعیت.
نتیجه گیری

تکنیک‌های شبیه سازی که برای ارزیابی سیستم ها به کار می روند، ابزار بسیار مناسبی برای بهبود کیفیت مقیاس ، و معیارهای مورد استفاده در فرآیند طراحی، کدگذاری، و آزمایش گامهای سازمان ارائه می دهند که می توان آن را در شرایط واقعی به کار گرفت. در نتیجه، احتمال وجود نقص در محصولات و خدماتی که به مشتری ارائه می شوند کاهش یافته، نیازها و خواسته‌های مشتریان برآورده شده، سازمان به کامیابی در مأموریت خود دست می یابد.
از سوی دیگر با استفاده از تکنیک شبیه‌سازی می توان هزینه‌ها را پیش بینی و اولویتها را تعیین کرد. محصولات و خدمات را طبقه بندی کرده، نیروی کار مورد نیاز را تشخیص داد و در حقیقت با استفاده از داده های حاصل از به کارگیری تکنیک شبیه سازی، مدیریت با اطمینان بیشتری در مورد هزینه، بودجه، نیروی انسانی و… برنامه ریزی و تصمیم گیری می کند.

منابع

۱.شانون رابرت، علم و هنر شبیه سازی سیستم‌ها‌، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۷۱
۲٫ دکتر حسن صالح فتح‌آبادی: شبیه سازی سیستم‌ها به وسیله کامپیوترهای رقمی، نشر دانشگاهی،۱۳۷۸
۳٫ مومنی‌ ، منصور: پژوهش‌ عملیاتی‌ (مدلهای‌ احتمالی‌)، انتشارات‌ سمت‌،۰۸۳۱
۴٫ جری بنکس و جان کارسن، شبیه سازی سیستم‌های گسسته- پیشامد، انتشارات دانشگاه شریف، ۱۳۷۶
۵٫ مقالات اینترنتی

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

راهنمای ارسال مقاله برای نشریه مهندسی صنایع

امتیاز مطلب

مقاله نشریه مهندسی صنایع

حوزه های تخصصی مرتبط با این نشریه:

–          طراحی شبکه زنجیره تامین

–          لجستیک و سیستم های توزیع

–          طراحی سیستم های سلولی

–          مکان یابی و انبارداری

–          استقرار تسهیلات تولیدی و خدماتی

–          برنامه ریزی نگهداری تعمیرات

–          برنامه ریزی تولید و کنترل موجودی ها

–          برنامه ریزی کنترل پروژه و شبکه ها

–          مهندسی کیفیت و تئوری قابلیت اطمینان

–          تحلیل و تئوری تصمیم گیری

–          مدیریت و سیستم های اطلاعات

–          ارزیابی کار زمان و مهندسی فاکتورهای انسانی

–          روش های دقیق و فراابتکاری در بهینه سازی

–          قیمت گذاری و تئوری بازی ها

–          سیستم های حمل و نقل و مسیریابی وسایل نقلیه

–          زمان بندی و توالی عملیات

–          بهینه سازی و مدل سازی ریاضی در مهندسی صنایع

–          مدل سازی سیستم های انرژی

–          بهینه سازی سیستم های سلامت و خدمات درمانی

–          شبیه سازی کامپیوتری و روش های آماری

–          اقتصاد مهندسی و مهندسی مالی

راهنمای نویسنده

(برای دریافت بی مشکل فایل چک لیست فرمت مقالات، خواهشمند است با کلیک راست به روی لینک زیر، ابتدا فایل را ذخیره و سپس باز فرمایید. فایلهای وردی  ارسالی می بایست به صورت ورد ۲۰۰۳ ارسال گردد.)
فایل فرمت مجله 
    • ثبت نام در سیستم:چنانچه برای اولین بار است که از این سیستم استفاده می‌نمایید, لازم است تا پیش از ورود, مطابق مراحل زیر در سیستم ثبت نام نمایید:
    • در صفحه ورود به سیستم و در قسمت ثبت نام(Sign up), بر روی دکمه “ثبت نام” (Sign up)  کلیک کنید.
    • در صفحه ثبت نام اطلاعات زیر را وارد نمایید:
    • آدرس پست الکترونیکی
    • کلمه عبور
    • پیشوند: از بین موارد موجود روی موردی که مناسب می دانید کلیک کرده و آن را انتخاب نمایید.
    • نام
    • نام میانی: این مورد اختیاری بوده و در صورت تمایل می‌توانید آن را پر نمایید.
    • نام خانوادگی
    • نام انگلیسی
    • نام میانی انگلیسی
    • نام خانوادگی انگلیسی
    • سازمان: لازم است تا محل‌کار, موسسه یا مرکزی که عضو آن هستید را وارد نمایید.
    • مکان: لازم است تا آدرس مکانی را که در آنجا سکونت دارید ذکر نمایید.
    • کلمه امنیتی: کلمه امنیتی را که سیستم به صورت اتفاقی ایجاد کرده و پیشنهاد داده در کادر مربوطه وارد نمایید.
    • در صورتی که مایل به داوری در این نشریه هستید می‌توانید گزینه “آیا مایلید در آینده داور مقالات این نشریه باشید؟” را تیک بزنید.
    • پس از مطالعه توافقنامه گزینه “موافقم” را تیک بزنید تا موافقت خود را با توافقات اعلام نمایید.
    • برای ثبت اطلاعات خود بر روی دکمه “ثبت نام” کلیک کنید.
    • Email ارسالی از طرف سیستم که به آدرس پست الکترونیکی شما ارسال شده است را ملاحظه نمایید.
    • لطفا بر روی لینک موجود در Email ارسالی کلیک نمایید و یا آن را کپی کرده و در نوار آدرس جستجوگر خود وارد نمایید تا نام کاربری و رمز عبور شما در سیستم فعال گردد.
    • اکنون می‌توانید با وارد کردن نام کاربری و کلمه عبور خود, به سیستم وارد شوید.
    • ·         ایجاد مقاله جدید:برای ایجاد یک مقاله جدید و ارسال آن لازم است تا مطابق مراحل زیر عمل نمایید:
    • ·         در کارتابل خود بر روی دکمه “مقاله جدید” کلیک نمایید.
    • ·         در برگه عنوان, ابتدا از لیست بازشونده “نشریه:” نشریه‌ای که قصد ارسال مقاله برای آن را دارید انتخاب نمایید.
    • ·         لیست بازشونده “شماره ویژه:” براساس نشریه انتخابی شما, شماره(های) ویژه مربوط به آن نشریه را نمایش می‌دهد و شما قادر خواهید بود در صورت تمایل, شماره ویژه‌ای که قصد ارسال مقاله خود به آن را دارید, انتخاب نمایید. لازم به ذکر است که این مورد اختیاری بوده و در صورت نیاز می‌توانید آن را مشخص نمایید.
    • ·         سپس عنوان مقاله مورد نظر خود را وارد کرده و برای رفتن به گام بعدی بر روی دکمه “بعدی” کلیک نمایید.لازم به توضیح است که وارد کردن عنوان مقاله اجباری می‌باشد و در صورت وارد نکردن عنوان مقاله و کلیک بر روی دکمه “Next”,  سیستم پیغام “پر کردن عنوان اجباری است” را به شما نمایش می‌دهد و از ادامه کار جلوگیری می‌نماید.
    • همچنین می‌توانید برای رفتن به گام بعدی از کلیک بر روی برگه‌ مورد نظر در بالای صفحه استفاده نمایید.
    • در صفحه ورود اطلاعات نویسنده شما می‌توانید علاوه بر خودتان که نویسنده اصلی مقاله در سیستم محسوب شده و مشخصاتتان در پایین صفحه و در جدولی نمایش داده می‌شود, نویسندگان دیگر این مقاله را که با شما همکاری داشته‌اند, اضافه نمایید. به این منظور لازم است تا مشخصات آنان را نیز که شامل موارد زیر است وارد نمایید:
    • پیشوند: از بین موارد موجود روی موردی که مناسب می‌دانید کلیک کرده و آن را انتخاب نمایید.
    • جنسیت
    • در صورت تیک‌زدن گزینه “ارسال نامه الکترونیکی” برای یک نویسنده, از هر  Emailای که در سیستم برای شما ارسال می‌شود, سیستم یک نسخه هم برای نویسنده مورد نظر ارسال می‌نماید.
    • نام
    • نام میانی: این مورد اختیاری بوده و در صورت تمایل می‌توانید آن را پر نمایید.
    • نام خانوادگی
    • سازمان: لازم است تا محل‌کار, موسسه یا مرکزی که عضو آن هستید را وارد نمایید.
    • آدرس پست الکترونیک
    • مکان: لازم است تا آدرس مکانی را که در آنجا سکونت دارید ذکر نمایید.
    • بر روی دکمه “اضافه” کلیک نمایید.
    • پس از اضافه شدن نویسنده به جدول پایین صفحه می‌توانید با استفاده از عملیات “بالا” و “پایین” سطر مربوط به هر نویسنده را با نویسنده دیگر جا به جا نموده و به این روش, ترتیب نویسندگان مقاله را تعیین نمایید.
    • همچنین برای حذف نویسندگان اضافه شده به این مقاله می‌توانید بر روی لینک “حذف” در ستون عملیات کلیک کنید تا نویسنده مورد نظر حذف شود. لازم به توضیح است که امکان حذف خودتان که نویسنده اصلی مقاله محسوب می‌شوید در سیستم وجود ندارد.
    • با کلیک روی دکمه “بعدی” به گام بعدی بروید. همچنین می‌توانید با کلیک بر روی دکمه “قبلی” به گام قبلی برگردید.
    • در قسمت “چکیده”, خلاصه‌ای از موضوع مقاله را ذکر کنید که واژه‌های به کار رفته در آن دارای یک تعداد حداقل و حداکثر می‌باشد. تعیین حداقل و حداکثر تعداد واژه‌های چکیده توسط مدیر سیستم و در زمان ایجاد نشریه جدید انجام شده و تغییر آن نیز توسط خود وی و یا راهبر نشریه مربوطه و در قسمت “مدیریت نشریه‌ها” قابل انجام است. لازم به توضیح است که وارد کردن “چکیده” مقاله اجباری می‌باشد.
    • با کلیک روی دکمه “بعدی” و رفتن به گام بعدی لازم است تا تعدادی از “کلمات کلیدی” مقاله را ذکر کرده و به گام بعدی بروید. تعیین حداقل و حداکثر تعداد کلمات کلیدی توسط مدیر سیستم و در زمان ایجاد نشریه جدید انجام شده و تغییر آن نیز توسط خود وی و یا راهبر نشریه مربوطه و در قسمت “مدیریت نشریه‌ها” قابل انجام است. لازم به توضیح است که وارد کردن “کلمات کلیدی” برای مقاله اجباری می‌باشد.
    • در قسمت “طبقه‌بندی”, طبقه‌بندی‌های مورد نظر خود را که برای این مقاله مناسب می‌دانید انتخاب نمایید. به این منظور از بین موارد نام برده شده در لیست باز شونده “طبقه‌بندی:” یکی را انتخاب نموده و بر روی دکمه “اضافه” کلیک نمایید. به این ترتیب طبقه‌بندی انتخابی شما به جدول “طبقه‌بندی” پایین صفحه اضافه خواهد شد.
    • لازم به توضیح است که انتخاب طبقه‌بندی برای مقاله اجباری بوده و همچنین شما می‌توانید چند طبقه‌بندی مختلف برای مقاله خود انتخاب نمایید.
    • پس از اضافه‌شدن طبقه‌بندی مقاله به جدول پایین صفحه می‌توانید با استفاده از عمل “حذف”,  آن را از لیست “طبقه‌بندی” مقاله حذف نمایید.
    • با کلیک بر روی دکمه “بعدی” به گام بعدی بروید.
    • در این مرحله برای اضافه‌کردن فایل ضمیمه به مقاله مطابق مراحل زیر عمل نمایید:
    • بر روی دکمه “Browse” کلیک کنید و مسیری را که فایل مقاله در آن قرار دارد جستجو کرده, آن را انتخاب نمایید تا آدرس آن به قسمت “آدرس فایل:” اضافه شود.
    • از بین موارد موجود در لیست بازشونده “نوع فایل:”، نوع فایل ارسالی خود را انتخاب نمایید. قابل ذکر است که چنانچه فایل اصلی مقاله خود را ارسال می‌نمایید, گزینه “متن اصلی مقاله” را به عنوان نوع فایل خود انتخاب نمایید و PDF مقاله نیز در مرحله تایید, از روی فایلی با این نوع ساخته می‌شود.
    • بر روی دکمه “ضمیمه‌کردن فایل” کلیک کنید تا فایل مقاله مورد‌نظر به جدول پایین صفحه اضافه گردد.
    • لازم به توضیح است که ضمیمه‌کردن فایل به مقاله اجباری می‌باشد.
    • پس از اضافه‌شدن فایل مقاله به جدول پایین صفحه می‌توانید با استفاده از عمل “حذف”,  آن را از لیست فایل‌های مقاله حذف نمایید.
    • با کلیک بر روی دکمه “بعدی” به گام بعدی بروید.
    • در مرحله “پیشنهاد داور” می‌توانید داوران پیشنهادیتان را که برای مقاله خود مناسب می‌دانید, به سیستم اضافه نمایید. به این منظور لازم است تا موارد نام, نام خانوادگی و آدرس پست الکترونیک داوران پیشنهادی خود را در قسمت مربوطه وارد نمایید و بعد از وارد کردن مشخصات هر داور بر روی دکمه “اضافه” کلیک کنید تا مشخصات داور مورد نظر به جدول پایین صفحه اضافه گردد. تعیین حداقل تعداد داوران پیشنهادی توسط مدیر سیستم و در زمان ایجاد نشریه جدید انجام شده و تغییر آن نیز توسط خود وی و یا راهبر نشریه مربوطه و در قسمت “مدیریت نشریه‌ها” قابل انجام است.
    • در این مرحله چنانچه همه گام‌های قبلی را به درستی پشت سر گذاشته باشید, می‌توانید با انجام کارهای زیر محتویات مقاله خود را تایید کرده و در سیستم ثبت نمایید:
    • صحت اطلاعات وارد شده در گام‌های قبل را چک نمایید.
    • بر روی فایل ضمیمه کلیک کرده و آن را ذخیره نمایید.
    • برای موافقت با توافقنامه ذکر شده, گزینه موافقم را تیک بزنید.
    • آنگاه بر روی دکمه “تایید” کلیک نمایید تا مقاله شما در سیستم ثبت شود.
    • چنانچه هر کدام از اطلاعات مورد نیاز بر ثبت مقاله در سیستم وارد نشده و یا اشکالی داشته باشد, سیستم پیغام خطا نمایش می‌دهد تا اشکالات را رفع کرده و مجددا مقاله را تایید نمایید.
    • برای برگشت به گام‌های قبلی می‌توانید از دکمه “قبلی” استفاده نمایید.
    • ·         لغو درخواست:شما پس از ارسال مقاله, در هر مرحله‌ای تا قبل از نهایی شدن مقاله برای چاپ(تا وقتی که مقاله به وضعیت آماده برای چاپ برسد) می‌توانید از درخواست خود انصراف دهید. برای این منظور لازم است تا در کارتابل خود بر روی لینک ” لغو درخواست” مقاله مورد نظر که قصد انصراف آن را دارید کلیک نمایید. چنانچه سردبیر مقاله, با درخواست شما موافقت نماید وضعیت مقاله شما از “منتظر تایید انصراف” به وضعیت “انصراف داده شده” تغییرمی‌کند که شما این تغییر را در ستون وضعیت در کارتابل خود مشاهده خواهید کرد.
    • ·         گفتگو با داوران مقاله:در صورتی که داور یا داوران مقاله شما گفتگویی را با شما آغاز کنند و پیغامی برای شما بفرستند, شما می‌توانید به طریق زیر با آنها گفتگو کرده و به پیغامشان پاسخ دهید:
    • ·         در کارتابل خود بر روی لینک “گفتگو” که در سطر مربوط به یک مقاله قرار دارد کلیک کنید تا بتوانید به داوران آن مقاله پاسخ دهید.
    • لازم به توضیح است که این لینک زمانی در کارتابل شما و برای یک مقاله قابل مشاهده است که داور مقاله گفتگویی را در مورد آن مقاله آغاز کرده باشد.
    • ·         در پنجره “لیست گفتگو‌ها ” پیامی که از داور یا داوران مقاله دریافت کرده‌اید را مشاهده می‌نمایید. آنگاه برروی دکمه “پاسخ” مربوط به یکی از داوران کلیک کنید.
    • پاسخ خود را در” صفحه پاسخ” و در قسمت مربوطه بنویسید.
    • بر روی دکمه “ارسال” کلیک کنید. به این صورت پنجره “پاسخ” بسته شده و پیام برای داور مربوطه ارسال می‌گردد.
    • سیستم در پنجره “لیست گفتگوها” پیغام “متن گفتگو فرستاده شد.” را به شما نمایش می‌دهد.
    • پس از آن که سردبیر مقاله, پیام شما را قبول کند, متن پیام در پنجره “لیست گفتگوها”ی شما نمایش داده خواهد شد. در غیر این صورت شما پیام ارسالی خود را نمی‌توانید در پنجره “لیست گفتگوها” مشاهده نمایید.
    • با کلیک بر روی دکمه “*” بالای صفحه می‌توانید پنجره “گفتگو” را ببندید.
    • بازبینی مقاله:در صورت وجود لینک “بازبینی” برای یک مقاله, لازم است تا به طریق زیر عمل کنید و مقاله را بازبینی نمایید:
    • در کارتابل خود بر روی لینک “بازبینی ” مربوط به مقاله مورد نظر کلیک کنید.
    • در این مرحله که مشابه “ایجاد مقاله جدید” است می‌توانید قسمت‌های مختلف مقاله خود را بازبینی و ویرایش نمایید. برای این کار لازم است تا پس از ویرایش اطلاعات در هر گام با کلیک بر روی دکمه “بعدی” به گام بعدی بروید و یا با استفاده از دکمه “قبلی” به گام قبلی برگردید.
    • همچنین می‌توانید برای رفتن به گام بعدی و یا رفتن به یک مرحله دلخواه از بازبینی مقاله از کلیک بر روی برگه‌های بالای صفحه استفاده نمایید.
    • در آخرین مرحله با کلیک بر روی دکمه “تایید” اطلاعات ویرایش شده را در سیستم ثبت می‌نمایید. وضعیت مقاله در کارتابلتان به “در حال داوری”  تغییر خواهد کرد.
    • ویرایش مقاله‌های ارسال نشده:مقاله‌هایی که به هر دلیلی قبل از انجام عمل تایید و ثبت در سیستم بسته شوند در برگه “پیش‌نویس” ذخیره شده و امکان ویرایش برای آنها وجود دارد. برای انجام عمل ویرایش مطابق مراحل زیر عمل نمایید:
    • در کارتابل خود بر روی برگه “پیش‌نویس” که در بالای “جعبه مقالات” قرار دارد کلیک کنید.
    • پس از باز شدن صفحه “پیش‌نویس‌ها” مقاله مورد نظر خود که آن را هنوز در سیستم ثبت نکرده‌اید, مشاهده می‌نمایید.
    • بر روی لینک “ویرایش” مقاله مورد نظر کلیک کنید.
    • در این مرحله که مشابه “ایجاد مقاله جدید” است می‌توانید قسمت‌های مختلف مقاله خود را ویرایش نمایید. برای این کار لازم است تا پس از ویرایش اطلاعات در هر گام با کلیک بر روی دکمه “بعدی” به گام بعدی بروید و یا با استفاده از دکمه “قبلی” به گام قبلی برگردید.
    • همچنین می‌توانید برای رفتن به گام بعدی و یا رفتن به یک مرحله دلخواه از بازبینی مقاله از کلیک بر روی برگه‌های بالای صفحه استفاده نمایید.
    • در آخرین مرحله با کلیک بر روی دکمه “تایید” اطلاعات ویرایش شده را در سیستم ثبت می‌نمایید. وضعیت مقاله در کارتابلتان به ” در حال داوری ” تغییر خواهد کرد.
    • ·         حذف مقاله‌های ارسال نشده:برای حذف یک مقاله از ” جعبه پیش‌نویس‌ها” به طریق زیر عمل کنید:
    • در کارتابل خود بر روی برگه “پیش‌نویس” که در بالای “جعبه مقالات” قرار دارد کلیک کنید.
    • پس از باز شدن صفحه “پیش‌نویس‌ها” مقاله مورد نظر خود که آن را هنوز در سیستم ثبت نکرده‌اید, مشاهده می‌نمایید.
    • بر روی لینک “حذف” مقاله مورد نظر کلیک کنید.
    • ·         سیستم پیغام”آیا مایل به حذف هستید؟”را به شما نمایش می‌دهددر صورت اطمینان بر روی دکمه “Ok” کلیک کنید.
    • در صورت عدم اطمینان از حذف مقاله بر روی دکمه “Cancel” کلیک نمایید.
    • مقاله مورد نظر از “جعبه پیش‌نویس‌ها” حذف خواهد شد و شما پیغام “عملیات حذف مقاله با موفقیت انجام شد” را در بالای “جعبه پیش‌نویس‌ها” مشاهده خواهید کرد.
    • جمع‌بندی سردبیر:شما این امکان را دارا می‌باشید که بتوانید بعد از جمع‌بندی سردبیر مقاله, نتیجه جمع‌بندی به همراه توضیحات وی, فرم داوری داوران مقاله و نیز نتیجه جمع‌بندی دبیر به همراه توضیحات وی را مشاهده نمایید. لازم به توضیح است که در صورت صلاحدید سردبیر همچنین شما می‌توانید توضیحات داوران و نیز در صورت وجود فایل‌های ارسالی توسط آنها را مشاهده نمایید. برای مشاهده نتایج جمع‌بندی می‌توانید مطابق گام‌های زیر عمل نمایید:
    • در صورت مشاهده لینک “جمع‌بندی سردبیر” برای یک مقاله, بر روی آن کلیک نمایید.
    • سیستم صفحه “جمع‌بندی سردبیر” را که حاوی نتایج جمع‌بندی سردبیر, دبیر و داور‌های مقاله  می‌باشد را به شما نمایش می‌دهد.
    • پس از مشاهده می‌توانید بر روی دکمه “بازگشت” کلیک نمایید و به صفحه اصلی کارتابل خود باز گردید.
    • ·         درخواست برای نشر:در صورتی که مقاله شما در چرخه انتشار و پس از ویرایش و تایید راهبر نشریه, در وضعیت “درخواست برای نشر” قرار گیرد, لینک “درخواست برای نشر” در کارتابل شما و در ستون عملیات مقاله مورد نظر فعال می‌شود.شما می‌توانید برای ارائه درخواست خود برای انتشار مقاله‌تان مطابق مراحل زیر عمل نمایید:
    • ·         بر روی لینک “درخواست برای نشر” مقاله مورد نظر کلیک نمایید.
    • ·         سیستم برگه تایید که شامل جزییات مقاله و فایل مربوط به مقاله می‌باشد را به شما نمایش می‌دهد.
    • ·         پس از مشاهده جزییات مقاله با کلیک بر روی عنوان مقاله که در قسمت فایل ضمیمه قرار دارد, فایل را نیز مشاهده و یا ذخیره نمایید. این نسخه از فایل می‌تواند فایل نهایی تایید و ارسال شده از سوی راهبر نشریه باشد. در این صورت پس از کلیک بر روی عنوان مقاله, سیستم پیغام “To download created PDF file click here” را به شما نمایش می‌دهد و لازم است تا برای دانلود فایل نهایی بر روی آن کلیک نمایید.
    • پس از مطالعه توافقنامه, گزینه موافقم را تیک بزنید.
    • در صورت بررسی بخش‌های مختلف نسخه قابل انتشار مقاله و تصمیم بر قبول آن, در بخش “جمع‌بندی” که در پایان صفحه مشاهده می‌کنید گزینه “قبول” را انتخاب نمایید.
    • لازم به توضیح است که در صورت انتخاب گزینه “قبول” شما امکان وارد‌کردن توضیحات را در قسمت “توضیحات”  نخواهید داشت.
    • چنانچه پس از بررسی بخش‌های مختلف نسخه قابل انتشار مقاله, تصمیم بر رد آن گرفتید, لازم است تا مطابق گام‌های زیر عمل نمایید:
    • در بخش “جمع‌بندی” که در پایان صفحه مشاهده می‌کنید گزینه “رد” را انتخاب نمایید.
    • در قسمت “توضیحات” موارد لازم و دلایل خود برای رد نسخه قابل انتشار را ذکر کنید.
    • لازم به توضیح است که در صورت انتخاب گزینه “رد”, پرکردن قسمت توضیحات اجباری بوده و در غیر این صورت سیستم به شما پیغام خطا خواهد داد.
    • قابل ذکر است که توضیحات شما در کارتابل راهبر نشریه در قالب لینک “توضیحات نویسنده”, قابل مشاهده خواهد بود.
    • در پایان بر روی دکمه “ارسال” کلیک نمایید. در صورت عدم وجود خطا در این مرحله, شما به صفحه اصلی کارتابلتان باز خواهید گشت. در صورت “قبول”, مقاله خود را در وضعیت “آماده برای چاپ” و در صورت “رد”, مقاله را در وضعیت “پذیرفته شده” مشاهده خواهید کرد.
    • چنانچه قبل از جمع‌بندی و کلیک بر روی دکمه “ارسال”, بر روی دکمه “بازگشت” کلیک نمایید به صفحه اصلی کارتابلتان باز خواهید گشت و نتیجه تصمیم‌گیری شما ارسال نمی‌شود.

 ·         مشاهده جمع‌بندی و توضیحات اپراتور:در صورتی که اپراتور نشریه مقاله شما را طی ارزیابی اولیه رد کرده باشد مقاله شما در کارتابلتان دارای وضعیت “رد شده در بازبینی اولیه” قرار خواهد گرفت و لینک‌های “توضیحات اپراتور” و “جمع‌بندی اپراتور” در کارتابلتان و در ستون عملیات مقاله مورد نظر فعال می‌گردد.

    • ·         . برای مشاهده فرم ارزیابی اپراتور می‌توانید به طریق زیر عمل نمایید:
    • بر روی لینک “جمع‌بندی اپراتور” مقاله مورد نظر کلیک نمایید.
    • سیستم صفحه‌ای که شامل فرم ارزیابی اولیه توسط اپراتور و بخش جمع‌بندی وی به همراه توضیحات می‌باشد را به شما نمایش می‌دهد.
    • پس از مشاهده بر روی دکمه “بازگشت” کلیک نمایید و در این صورت سیستم شما را به صفحه اصلی کارتابلتان باز می‌گرداند.
    • چنانچه تنها مایل به مشاهده توضیحات اپراتور در زمینه رد مقاله خود می‌باشید به طریق زیر عمل نمایید:
    • بر روی لینک “توضیحات اپراتور” مقاله مورد نظر کلیک نمایید.
    • سیستم پنجره‌ای که شامل توضیحات اپراتور می‌باشد را به شما نمایش می‌دهد.
    • پس از مشاهده بر روی دکمه “*” کلیک نمایید و در این صورت پنجره “توضیحات اپراتور” بسته شده و شما به صفحه اصلی کارتابلتان باز خواهید گشت.
    • ·         دریافت Email:شما این امکان را دارا می‌باشید تا در چند گام از چرخه داوری Email دریافت نمایید. این قابلیت به این منظور در نظر گرفته شده است تا شما بتوانید علاوه بر آگاهی از وضعیت مقاله خود با توجه به اطلاعاتی که در کارتابل خود در سیستم مشاهده می‌نمایید, اطلاعات تکمیلی نیز در این زمینه دریافت نمایید.در زیر به مواردی که سیستم به آدرس پست الکترونیک شما Email ارسال می‌کند اشاره می‌کنیم:
    • زمانیکه که در سیستم مقاله‌ای را ثبت می‌کنید یکEmail  حاوی تایید ثبت مقاله, از سوی سیستم دریافت می‌نمایید.
    • زمانیکه که اپراتور مقاله شما را رد کرده باشد یک Email حاوی درخواست بازبینی دریافت می‌نمایید.
    • زمانیکه که سردبیر مقاله  شما را جمع‌بندی کرد یک Email دریافت می‌نمایید که با توجه به نتیجه جمع‌بندی سردبیر که می‌تواند پذیرش, رد, بازبینی جزئی و یا کلی مقاله باشد, حاوی متن‌های مختلف خواهد بود.

 

 

– نویسنده مسئول می بایست حتما از اعضای هیات علمی باشد.

– اسامی و مشخصات ثبت شده نویسندگان و ترتیب اسامی با فایل مشخصات نویسندگان یکی باشد.

– تعداد مقالات تحت بررسی هر نویسنده می تواند حداکثر دو مقاله باشد.

– مقالات حتما می بایست طبق فرمت نشریه، بدون نام و مشخصات نویسندگان، حاوی کلیه شکلها و جداول در یک فایل به عنوان فایل اصلی مقاله ارسال گردد و حداکثر ۱۲ صفحه باشد.

– قرار دادن چهار فایل زیر ضروریست: ۱- فایل اصلی مقاله بدون نام نویسندگان به صورت پی دی اف ۲- فایل اصلی مقاله بدون نام نویسندگان به صورت ورد ۳- مشخصات کامل نویسندگان و عنوان مقاله ۴- تازه های تحقیق

– کلیه فرمولها در نرم افزار 

MathType

تنظیم شود و فایلهای ورد ارسالی به صورت

DOCX

ارائه گردد.

 ————————————————————————————————————-

مشخصات حمایت از نشریه تخصصی مهندسی صنایع

بدینوسیله حساب شماره ۵۴۰۰۰۰۰۵۸۲ بنام هدایا و کمکهای مردمی دانشگاه تهران نزد بانک ملت – شعبه دانشگاه کد ۶۷۳۹۷ ، جهت واریز حمایتها معرفی می گردد . خواهشمند است پس از واریز وجه ، اصل فیش واریزی به همراه فرم تکمیل شده حاوی مشخصات کمک کننده وجه به آدرس فوق ارسال گردد.

خواهشمند است ضمن ارسال اصل موارد قید شده به آدرس فوق، حتما فیش بانکی به همراه فرم پر شده فوق را به صورت اسکن شده از طریق ایمیل نشریه مهندسی صنایعjieng.ut.ac.ir  نیز ارسال گردد.

  • ·   نام و نام خانوادگی:      
  • ·   نشانی:
  • ·   کد پستی :                              تلفن :
  • ·   وضعیت حمایت :      

 

وجه حمایت را به حساب شماره ۵۴۰۰۰۰۰۵۸۲ نزد بانک ملت شعبه دانشگاه کد ۶۷۳۹۷ واریز نمایید.

بنام حساب هدایا و کمکهای مردمی دانشگاه تهران

 بابت حمایت از نشریه مهندسی صنایع

 آدرس  جهت ارسال اصل فرم واریزی: خیابان کارگر شمالی،  بالاتر از خیابان جلال آل احمد،   پردیس دانشکده های فنی

 ساختمان مرکزی، طبقه چهارم، دفتر نشریه مهندسی صنایع                   تلفن: ۸۲۰۸۴۴۰۶

نشریه تخصصی مهندسی صنایع

پردیس دانشکده های فنی

دانشگاه تهران

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

مدیریت دانش

امتیاز مطلب

مفهوم و تعریف مدیریت دانش

مدیریت دانش

مفهوم مدیریت دانش برای مدت‌های مدیدی به صورت عملی اما غیررسمی مورد استفاده واقع شده‌ است.بنابراین به منظور درک بهتر مهفوم مدیریت دانش ابتدا به بررسی مفاهیم داده، اطلاعات و دانش و تفاوت و ارتباط میان آنها بپردازیم.دانش، نه داده است و نه اطلاعات، هرچند به هردو مربوط بوده و تفاوت‌ آنها لزوما ماهوی نیست و صرفا از نظر مراتب با هم متفاوتند.داده، اطلاعات و دانش مفاهیمی نیستند که‌ بتوان آنها را به جای هم مورد استفاده قرار داد.درک این سه واژه و چگونگی رسیدن از یکی به دیگری، اهمیت زیادی در موفقیت کارهای علمی دارد.

تعریف داده ، اطلاعات و دانش

داده : داده یک واقعیت و یا یک مورد از یک زمینه خاص بدون ارتباط به دیگر چیزهاست. داده‌ها حقایق و واقعیت‌های خام هستند. داده‌ها منعکس‌کننده تعاملات و مبادلات کامل و واحد و منسجمی‌ هستند که تحت عنوان جزء ناچیز از آنها یاد می‌شود. این اجزاء در پایگاه‌های داده، ذخیره و مدیریت‌ می‌شوند. داده‌ها حداقل متن را دارند و به تنهایی مفهوم موضوع بزرگتری را القا نمی‌کنند، تا زمانی‌ که مورد پردازش واقع شوند.داده‌ها، رشته واقعیت‌هایی عینی و مجرد در مورد رویدادها هستند. از دیدگاه سازمانی، داده‌ها یک سلسله معاملات ثبت شده منظم تلقی شده‌اند.

اطلاعات : اضافه کردن زمینه و تفسیر به داده‌ها و ارتباط آنها به یکدیگر، موجب شکل‌گیری اطلاعات‌ می‌شود.اطلاعات داده‌های ترکیبی و مرتبط همراه با زمینه‌ و تفسیر آن است. ارتباط داده‌ها ممکن است بیان‌کننده‌ اطلاعات باشد. ممکن است صرفا ارتباط داده‌ها به اطلاعات‌ منجر نگردد. مگر اینکه موجب درک مفهوم آنها باشد. اطلاعات در حقیقت داده‌های خلاصه شده را دربر می‌گیرد که گروه‌بندی، ذخیره، پالایش، سازماندهی و تحلیل‌ شده‌اند تا بتوانند زمینه را روشن سازند.می‌توان با بررسی‌ اطلاعات به اتخاذ تصمیمات پرداخت. اطلاعات معمولا شکل اعداد و ارقام، کلمات و گزاره‌های انباشته شده را به‌ خود می‌گیرند و اعداد و گزاره‌ها را به صورت خلاصه شده‌ ارائه می‌کنند. اطلاعات برخلاف داده‌ها، معنی‌دار هستند.

دانش : اضافه کردن درک و حافظه به اطلاعات موجب توسعه طبیعی پس از اطلاعات می‌گردد. خلاصه‌سازی هرچه بیشتر(انباشت)اطلاعات اولیه به دانش منجر می‌شود.دانش را در این حالت می‌توان‌ بینش‌های حاصل از اطلاعات و داده‌هایی تعریف کرد که می‌تواند به روش‌های مختلف و در شرایط گوناگون موثر و قابل تقسیم باشد.دانش به حداقل رساندن جمع‌آوری و خواندن اطلاعات است نه افزایش‌ دسترسی به اطلاعات. دانش کارآمد کمک می‌کند تا اطلاعات و داده‌های ناخواسته حذف شوند.دانش‌ یک ادراک و فهم است که از طریق تجربه، استدلال، درک مستقیم و یادگیری حاصل می‌شود. زمانی که‌ افراد دانش خود را به اشتراک می‌گذارند، دانش هریک افزایش می‌یابد و از ترکیب دانش یک فرد با افراد دیگر، دانش جدید حاصل می‌شود.رامپرسد دانش را تابعی از اطلاعات، فرهنگ و مهارت‌ها بیان می‌کند.

داده، اطلاعات و دانش

سلسله مراتب داده، اطلاعات و دانش

تعریف مدیریت دانش

مدیریت دانش فرایندی است که به سازمان‌ها یاری می‌کند اطلاعات مهم را بیابند، گزینش، سازماندهی‌ و منتشر کنند و تخصصی است که برای فعالیت‌هایی چون حل مشکلات، آموختن پویا، برنامه‌ریزی‌ راهبردی و تصمیم‌گیری ضروری است.

مدیریت دانش هرگونه فرایند یا عمل تولید، کسب، تسخیر، ترویج و جامعه‌پذیری و کاربرد آن‌ است، در هرجایی که دانش استقرار یابد، یادگیری و عملکرد سازمان را افزایش می‌دهد.کویتز مدیریت‌ دانش را چنین تعریف می‌نماید:فرایندی که از آن طریق سازمان به ایجاد سرمایه حاصل از فکر و اندیشه‌ اعضاء و دارایی مبتنی بر دانش می‌پردازد.

مدیریت دانش، مدیریت دانایی یا مدیریت اندوخته‌های علمی به معنای در دسترس قرار دادن نظام‌مند اطلاعات و اندوخته‌های علمی است، به گونه‌ای که به هنگام نیاز در اختیار افرادی که نیازمند آنها هستند، قرار گیرند تا آنها بتوانند کار روزمره خود را با بازدهی بیشتر و موثرتر انجام دهند.

مدیریت دانش، رسیدن به اهداف سازمانی از طریق ایجاد انگیزه در کارگران دانش و ایجاد تسهیلات برای آنها با توجه به استراتژی شرکت است تا توانایی آنها برای تفسیر داده ها و اطلاعات (با استفاده از نتایج موجود اطلاعات، تجربه، مهارت ها، فرهنگ، شخصیت، خصوصیات فردی، احساسات و غیره) از طریق معنا بخشی به داده ها و اطلاعات افزوده شود.

مدیریت دانش، مدیریت صریح و سیستماتیک دانش حیاتی و فرایندهای مربوط به ایجاد، سازماندهی، انتشار و استفاده و اکتشاف دانش است. مدیریت دانش، شامل همه‌ی روش هایی است که سازمان، دارایی های دانش خود را اداره می کند که شامل چگونگی جمع آوری، ذخیره سازی، انتقال، بکار گیری، به روز سازی و ایجاد دانش است.

چالش‌های مدیریت دانش

سازمان‌های دولتی و خصوصی و محیطی که این سازمان‌ها در آن به فعالیت مشغولند، شدیدا تغییر یافته‌اند.سازمان‌ها ناگزیرند برای سازگاری با محیط متغیر و پر از رقابت، در ساختار خود تجدید نظر کرده و بدین منظور بایستی در مقابل تغییرات محیط انعطاف‌پذیری بیشتری از خود نشان دهند و همچنین برای مدیریت‌ سرمایه‌های دانشی خود به روش‌ها و فنون پیچیده‌تری نیاز دارند. سازمان‌های نوین می‌دانند که:

۱)بخش عمده‌ای از سرمایه‌های علمی آنان به صورت دانش ضمنی‌ (دانشی که از طریق تجربه و ضمن کار به دست می‌آید و به صورت‌ مستند نوشته شده در نیامده است)در دسترس آنان است که این‌ شکل دانش بایستی بیشتر از سوی سازمان مورد حمایت قرار گیرد.

۲)نیازمند مکانیسم‌های منسجمی در جهت تسهیل ترویج‌ مبادله سازمانی هستند.

۳)نیاز است تا فرایندهای کاری سازمان با ویژگی‌های‌ خاص استفاده‌کنندگان از دانش(مانند جایگاه فرد در سازمان، شایستگی‌های فرد، سبک شناختی و علایق و انگیزه‌های فرد)تطبیق‌ داده شود تا کیفیت کاری افراد را به بالاترین حد ممکن ارتقا دهند.

گرچه تا کنون سیستم‌های مدیریت دانش زیادی پا به عرصه‌ وجود نهاده‌اند و همچنان در حال به وجود آمدن هستند، اما آنها تنها به میزان بسیار اندکی توانسته‌اند نیازهای افراد و سازمان‌ها را در رابطه با دانش سازمانی برآورده نمایند.اغلب این‌ سیستم‌ها از رویکردهای سنتی مدیریت دانش تشکیل شده‌اند و تنها توانسته‌اند از یکی از اجزای چرخه دانش(طبقه‌بندی دانش، ذخیره‌سازی دانش و اصلاح دانش)حمایت موثر به عمل آورند. اینچنین سیستم‌هایی دارای سه محدودیت می‌باشند که در ذیل به‌ توضیح مختصر این محدودیت‌ها می‌پردازیم:

*محدودیت مربوط به مدیریت دانش ضمنی

*محدودیت مربوط به توانایی درگیر ساختن استفاده‌کنندگان‌ دانش در یک مبادله پویا، فعال و مداوم دانش.

*محدودیت مربوط به حمایت از هر کاربر(استفاده‌کننده از دانش)و همچنین توجه داشتن به تأثیر متقابل نقش ویژه هر کاربر در سازمان با شایستگی‌ها، سبک شناختی، علایق و انگیزه‌های کاربر.

نیاز به حمایت از دانش ضمنی افراد

دید سیستم‌های سنتی مدیریت دانش نسبت به دانش، بسیار محدود و سطحی بوده و دانش ضمنی افراد را مورد توجه‌ قرار نمی‌دهند. دانش ضمنی تمامی تجارب و مهارت‌هایی را شامل‌ می‌شود که افراد بدون آگاهی و در حین کار به دست می‌آورند و این شکل دانش، یکی از مهم‌ترین اشکال دانش برای سازمان‌های‌ جدید است.

چرا مدیریت کردن دانش ضمنی برای سازمان‌ها خیلی مهم است؟

۱-سازمان‌های جدید دائما در حال تغییر و تحول هستند و زمان‌ کافی برای به شکل رسمی درآوردن این گونه دانش را ندارند.

۲-به شکل رسمی درآوردن این دانش،کار بسیار مشکلی است.

۳-استخراج این دانش از بین کارکنان،ممکن است باعث بروز مقاومت‌های جدی از سوی افراد شود(به خاطر این که افراد این نوع‌ دانش را به عنوان یک ابزار استراتژیک در نظر می‌گیرند که به وسیله‌ آن می‌توانند موقعیت خویش را در سازمان حفظ کنند).

۴-دانش ضمنی بیان‌کننده یک عنصر اساسی و ضروری برای‌ یادگیری سازمانی است.مدیریت دانش ضمنی،تنها محدود به‌ فراهم کردن ابزارهای ارتباطی(نظیر ایمیل و…)نمی‌شود بلکه‌ مدیریت دانش ضمنی باید پویایی تعاملات اجتماعی بین افراد را مورد حمایت قرار دهد.در واقع فرض این نکته اشتباه است که‌ افراد به طور ناخودآگاه و بدون هیچ گونه دلیلی دست به تعاملات‌ اجتماعی می‌زنند.

برای مثال نظریه‌های مبادلات اجتماعی براین فرض استوارند که‌ روابط دواطلبانه بین افراد به پیامدهای رضایت‌بخشی بستگی دارد که‌ از این راه نصیب آنها می‌شود و تعهد نسبت به ارتقای روابط موجود، به میزان رضایت افراد از این روابط بستگی دارد.ایجاد فرایند تعاملات‌ اجتماعی در گروه پیچیده و وقت‌گیر است و شامل فاکتورهای‌ بسیاری مانند(رسیدن به سطح قابل قبول اعتماد بین افراد)برای‌ موفقیت می‌شوند،به همین دلیل نیازمند حمایت زیادی هستند.

ضرورت توجه به ویژگی‌های خاص هر کاربر:

سیستم‌های سنتی مدیریت دانش معمولا به ویژگی‌های خاص هر کاربر توجه نمی‌کنند ولی سیستم‌های جدید باید سعی کنند که یک‌ درک عمیق از کاربر به دست آورند که این فهم می‌تواند در برگیرنده‌ نقش فرد در سازمان،شایستگی‌های فرد،سبک شناختی و علایق و انگیزه‌های او شود.

چرا درک عمیق از ویژگی‌های شخصی کاربر اهمیت دارد؟زیرا هرچه سیستم‌های مدیریت دانش از ویژگی‌های فردی کاربران‌ آگاهی بیشتری داشته باشند بهتر قادر خواهند بود که دانش را به‌ افراد منتقل کنند.دلیل دیگر این‌که سیستم‌های کاربر محور،امکان‌ تغییر شدید نقش افراد و امکان درک سیستم‌های مدیریت دانش را به وجود می‌آورند.

فرایند مدیریت دانش

چرخه دانش و یا به عبارتی،فرایند مدیریت دانش از چهار بخش اصلی تشکیل شده است:

در مرحله اول می‌باید دانش موجود در سطح سازمان و موانع آن(اعم از دانش صریح و ضمنی نزد افراد،بانک‌های‌ اطلاعاتی،مستندات)مورد شناسایی واقع شده و سپس اخذ و کسب گشته به صورت مناسبی ذخیره‌سازی گردد. سپس برای این‌که دانش با ارزش شده،به هم افزایی و زایش مجدد دانش منجر گردد.باید دانش موجود نزد افراد به اشتراک گذاشته شده و تسهیم گردد.پس از طی این مراحل،اکنون باید از دانش کسب شده در جهت اهداف‌ عالیه سازمان استفاده کرد.خلق دانش شامل ورود اطلاعات جدید به سیستم و حاصل به اشتراک‌گذاری و تسهیم‌ دانش نزد افراد است.خلق دانش خود شامل اکتساب،کشف و توسعه دانش است.

نمودار ۱-فرایند مدیریت دانش(چرخه دانش)

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

مؤلفه‌های مدیریت دانش

داون پورت مؤلفه‌های اساسی مدیریت دانش را شامل موارد زیر می‌داند:

۱-فرهنگ:شامل ارزش‌ها و اعتقادات اعضای‌ سازمان در ارتباط با مفاهیم اطلاعات و دانش می‌باشد.

۲-فرایند عمل:در حقیقت افراد چگونه از اطلاعات‌ و دانش در موسسات خود بهره‌گیری می‌نمایند.

۳-سیاست‌ها:شامل موانعی که در فرایند تسهیم‌ دانش و اطلاعات در سازمان پدید می‌آید.

۴-فناوری:چه سیستم‌های اطلاعاتی در مؤسسه‌ موجود است.

فرهنگ در مدیریت دانش

فرهنگ و ساختار سازمانی باید پشتیبان سیستم‌ مدیریت دانش در سازمان باشد.فرهنگ سازمانی که‌ در آن خلاقیت و نوآوری یک ارزش محسوب می‌شود یکی از ابعاد پیش برنده مدیریت دانش است.

فرهنگ(باورها و تصورات)،توسط اعضای سازمان‌ به اشتراک گذاشته می‌شود.ارزش‌های سازمان، اصول و مقررات نانوشته و روش‌های اجرایی،منابع‌ فرهنگی دانش را تشکیل می‌دهند.محتوای فرهنگ‌ سازمان،به عنوان منبع دانش می‌تواند توسط افراد، دستورالعمل‌ها،روش کار و دستگاه‌های رایانه‌ای‌ سازمان تقویت شود.بنابراین،یادگیری و رشد فردی‌ و سازمانی باید یک ارزش تلقی شود،تمامی کارکنان‌ سازمان در تمامی سطوح و در هر موقعیتی،براین‌ باورند که باید دانش و اطلاعات خود را،جهت رشد و موفقیت سازمان،با یکدیگر به اشتراک گذارند و این‌ تفکر در سازمان تشویق و حمایت می‌شود.

به کارکنان اجازه سعی و خطا،تجربه و یادگیری داده می‌شود.در چنین فرهنگ سازمانی،تفکر،اتلاف‌وقت‌ تلقی نمی‌شود بلکه تشویق هم می‌گردد.فضای حاکم بر سازمان به گونه‌ای است که تمام افراد با شوروشوق تمام‌ در پی یادگیری و انتقال آموخته‌هایشان به دیگران هستند.ارتباطات به مرزهای تیمی،بخشی و حتی سازمانی‌ محدود نمی‌شود و جریان آزاد اطلاعات،دانش و ایده‌ها برقرار است.تمامی افراد سازمان براساس سهمی که‌ در رشد دانش سازمان داشته‌اند مورد ارزیابی و تشویق قرار می‌گیرند.افراد به سادگی می‌توانند به خبرگان و متخصصان دسترسی داشته باشند و از دانش آنها بهره‌مند شوند.ساختار و فضای کاری به گونه‌ای است که‌ افراد می‌توانند بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران و بدون محدودیت،در فضای غیررسمی به بحث و گفت‌وگو بپردازند.جلسات به گونه‌ای مدیریت می‌شود که هرگز یک نفر بر جلسه حاکم نیست و گفت‌وگوی آزاد و چند جانبه،با مشارکت همگان وجود دارد.محیط سازمانی مشخصه‌های زیادی دارد که منبع دانش بالقوه هستند.

بنابراین از طریق ارتباط با این مشخصه‌ها،یک سازمان می‌تواند منابع دانش خود را پیدا کند.این موضوع‌ می‌تواند به صورت منبع دانش مجازی که می‌تواند در دسترس باشد یا از محیط کسب شود،مورد توجه قرار گیرد. برای مثال شبکه گسترده جهانی اینترنت یک منبع دانش مجازی است که به طور نسبی ساده و کم‌هزینه است.

عناصر مدیریت دانش

عناصر مدیریت دانش عبارتند از:

فرد:کارگر دانشی،واحد اصلی ایجاد،ذخیره و استفاده از دانش در سازمان است.

گروه: شبکه‌ها(رسمی و غیررسمی)، از نظر دانش،سرمایه مهمی‌اند که معمولا غیرعینی هستند.گروه‌ها متشکل از کارکنانی هستند دارای تجربیات مشترک که معمولا فزاینده‌ای از دانش را به وجود می‌آورند.

سازمان:کل سازمان می‌تواند به صورت نهادی نگریسته شود،که نتایج مجموعه‌ای از دانش را تجسم می‌بخشد.

مراحل عملیاتی کردن مدیریت دانش در سازمان‌ (مراحل پیاده‌سازی)

طبیعی است که پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌ همچون پیاده‌سازی هر روش دیگری،بایستی در یک فرایند گام‌به‌گام و آرام صورت گیرد،پیاده‌سازی مدیریت دانش شامل‌ شش مرحله می‌باشد.

آموزش مفاهیم و جلب نظر مدیران

اجرای هطر طرح جامعی در سازمان،احتیاج به جلب نظر مدیران و نیز آموزش مفاهیم و موضوع طرح در سطح کارشناسی‌ دارد.به خصوص آن که مدیریت دانش،بایستی توسط خود اعضای سازمان راهبری و هدایت شود.بنابراین در ابتدای طرح‌ بایستی کارگاه‌های آموزشی مشارکتی در جهت جلب نظر و آشناسازی تخصصی اعضای سازمان پیاده‌سازی شود.این کارگاه‌های آموزشی شامل موضوعاتی همچون موارد ذیل می‌شود:*مفاهیم مدیریت دانش در سازمان(مقدماتی)*مفاهیم مدیریت دانش در سازمان(پیشرفته) *مدیریت دانش و فناوری اطلاعات*فرهنگ سازمانی تسهیم دانش،هست‌ها و بایدها؟*چگونه سطح دانشی‌ سازمان را افزایش دهیم؟*مشکلات دانشی سازمان ما*راه‌حل‌های پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان مشابه.

ارزیابی سطح دانش سازمان:پس از آشنایی و جلب نظر مدیران،لازم است وضعیت موجود به صورتی‌ کاملا شفاف مورد بررسی قرار گیرد.در این راستا پرسشنامه‌هایی در سازمان و در میان کارشناسان توزیع‌ می‌شود که برگرفته از نوع سازمان،چک لیست‌های مشابه طرح‌های مدیریت دانش و نیز موقعیت کلی‌ سازمان می‌باشد.نتایج این پرسشنامه‌ها و نیز اطلاعات سازمانی در یک سیستم دینامیک کامپیوتری وارد شده و نمودارهای رشد دانش‌های مختلف سازمانی(براساس آخرین نظریه‌های مدیریت دانش)به عنوان‌ خروجی به دست می‌آید.سیستم دینامیک به شبیه‌سازی سناریوی دانش سازمانی می‌پردازد و آن را به صورت‌ نمودارهایی ترسیم می‌کند.این نمودارها نشانگر وضعیت فعلی دانشی سازمان و آینده آن با ادامه وضع موجود می‌باشد.این نمودارها توسط متخصصان مدیریت دانش و نیز در جلسات مشترک با مدیران تحلیل شده و نقاط ضعف و قوت سازمان در ابعاد مختلف ساختاری،تکنولوژی و انسانی به لحاظ دانش مشخص می‌شود.

تشکیل تیم دانش:پس از ارزیابی متخصصان مدیریت دانش و مدیران سازمان و برگزیدن سناریوی‌ مطلوب و گام دانشی بعدی،با توجه به نیازهای سناریوی پیشرو،تیم‌های مدیریت دانش در سطوح مختلف‌ سازمان از میان اعضای سازمان انتخاب می‌شود.این افراد در کنار امور پیشین خود،وظایف جدیدی را(که‌ البته به لحاظ زمانی ایجاد مشکل نمی‌کند)برعهده می‌گیرند.

تدوین چشم‌انداز دانش:براساس سناریوی مقبول،چشم‌انداز دانشی سازمان ترسیم و بر مبنای آن‌ برنامه استراتژیک دانشی مبتنی بر نقاط قوت و ضعف سازمان به لحاظ دانش مشخص می‌شود.پس از آن‌ آیین‌نامه‌هایی در جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در بخشی از سازمان طراحی و ابلاغ می‌شود.طرح مدیریت‌ دانش در ابتدا بایستی در حیطه‌ای کوچک به عنوان طرح پایلوت پیاده‌سازی شود.بنابراین کل امور فوق در همین بخش طراحی می‌شود.

اجرای طرح پایلوت:بخشی از سازمان که به عنوان طرح پایلوت مورد تصویب قرار گرفته،مورد تحلیل‌ مجدد قرار گرفته و براساس نتایج تحلیل با همان روش قبلی و با در نظر گرفتن نتایج به دست آمده از کل سازمان، روش‌ها و راه‌حل‌های مدیریت دانش در سه حوزه ساختار،تکنولوژی و انسان مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین این راه‌حل‌ها،تحلیل هزینه شده و با استفاده از روش گوناگون یافتن جواب بهینه(مرجح)با توجه‌ به نظرات مدیران و کارشناسان،راه‌حل‌هایی مصوب تعیین می‌شود.این راه‌حل‌ها در طرح پایلوت برنامه‌ریزی‌ و اجرا می‌شود.در حین مراحل اجرا و پس آن،نتایج پیاده‌سازی،ارزیابی و گزارش‌دهی می‌شود و در نهایت، گزارش به مدیران،جهت تصحیح روند و ارزیابی عملکرد مدیریت دانش ارایه می‌شود.

ادامه مستقل واحد مدیریت دانش:در صورت مقبول بودن طرح پایلوت،طرح پیاده‌سازی مدیریت‌ دانش در فرایند مرحله‌ای،در بخش‌های دیگر سازمان پیاده می‌شود.البته در این بخش شکل‌گیری واحد مدیریت دانش در سازمان الزامی است و این بخش بایستی به عنوان بخشی از چارت سازمانی شناخته شود. این واحد از این پس،صرفا با دریافت توصیه‌هایی از مشاور مدیریت دانش به صورت مستقل به پیاده‌سازی‌ کامل مدیریت دانش در سازمان می‌پردازد.ادامه موفقیت‌آمیز این روند باعث هم‌آوایی سازمان با تحولات‌ دانش در اقتصاد جهانی و حفظ رقابت‌پذیری و خلق بازارهای جدید و به طور کلی مبدل شدن سازمان به یک‌ شرکت دانش‌محور می‌شود.

عوامل موفقیت مدیریت دانش

هری هارن بیان می‌کند براساس تجربیات خودم و همچنین مطالعات موردی مدیریت دانش در جهان، عوامل اصلی را که برای موفقیت مدیریت دانش‌ حیاتی است می‌توان در چهار گروه طبقه‌بندی کرد. این چهار گروه عبارتند از:افراد،فرایندها،تکنولوژی‌ و تعهد استراتژیکی مستمر.گروهی از پژوهشگران‌ معتقد هستند که عوامل فوق را می‌توان در دو طبقه‌ قرار داد:تکنولوژی و فرایندها در یک گروه،افراد و تعهد استراتژیکی مستمر در گروه دیگر.

۱-تکنولوژی:راه‌حل‌های تکنولوژی‌های‌ مدیریت دانش،بنیانی برای حمایت و سهیم‌سازی‌ دانش،همکاری،جریان کار و مدیریت سند فراهم‌ می‌کند.این ابزارها فضایی را به عنوان منبع مرکزی‌ به وجود می‌آورند که کارکنان،مشتریان،شرکاء و تأمین‌کنندگان می‌توانند اطلاعات را با هم مبادله و یکدیگر را راهنمایی کنند و در نهایت تصمیم‌گیری‌ بهتری انجام دهند.معروف‌ترین اشکال تکنولوژی‌ مدیریت دانش،ورودی‌های دانش هستند مانند: اینترنت،اینترانت و اکسترانت.بعضی از این تکنولوژی‌ها جنبه عمومی دارند نظیر میکروسافت استاندارد یا پایگاه داده‌های لوتوس نوتز و بعضی از آنها ابزارهای‌ تخصصی هستند مثل:هوش تجاری،مدیریت سند.

۲-فرایندها:شامل فرایندهای استاندارد برای اهدای دانش،مدیریت محتوا(پذیرش، محتوا،حفظ کیفیت،نگهداری محتوای‌ فعلی،بایگانی یا حذف محتوای قدیمی) است.در اینجا نیز مهم و ضروری است که‌ فرایندها ساده و واضح باشند تا به وسیله تمام‌ کارکنان سازمان کاملا درک و استفاده شود.

۳-افراد:مهمترین چالش در مدیریت‌ دانش اطمینان از مشارکت اعضاء در سهیم‌سازی دانش،همکاری و کاربرد مجدد دانش برای نتایج است.این موضوع مهم باید با تغییر فرهنگ سازمان توام باشد و فرهنگی‌ بر سازمان حاکم شود که از احتکار دانش، اجتناب نماید و فضای توام با صمیمت و اعتماد خلق کند.برای تحقق این هدف لازم‌ است به انگیزه‌های افراد توجه شود.به این‌ منظور تنظیم مجدد سیستم‌های پاداش، ارزیابی عملکرد و سایر سیستم‌های‌ اندازه‌گیری عملکرد باید مورد توجه قرار گیرد.

۴-تعهد استراتژیکی مستمر: مدیریت استراتژیکی نقش کلیدی برای‌ ارتقای رفتار مطلوب از طریق الگو یا ارتباط مستمر دارد.یک اصل ضروری برای موفقیت‌ مدیریت دانش ایجاد تعهد استراتژیکی‌ مستمر به مدیریت دانش توسط مدیران‌ سطح بالا و ارشد سازمان است.بررسی‌ها نشان می‌دهد ابتکار مدیریت دانش در چند سازمان شکست خورده زیرا آنها مدیریت‌ دانش را کوتاه‌مدت فرض کرده و توجه خود را از موج بزرگ بعدی منحرف کرده و توجه خود را از موج بزرگ بعدی منحرف کرده بودند. سازمان‌ها می‌توانند عوامل زیر را به عنوان‌ راهنمای موفقیت در کاربرد ابتکار مدیریت‌ دانش مورد استفاده قرار دهند:

*وجود رهبران یا قهرمانان دانش،رهبر دانش شخصی است که به طور فعال برنامه‌ دانش را خلق می‌کند و به جلو سوق می‌دهد *خلق فرهنگی که نوآوری و یادگیری و سهیم‌سازی دانش را تشویق کند*تسریع‌ عمل یادگیری و انتقال دانش*ایجاد درک‌ مشترک از مأموریت‌های سازمان*وجود طرح روشن که ارتباط بین دانش با منافع‌ آن را نشان دهد*بصیرت‌های جذاب و جالب*زیر ساخت‌های تکنولوژی مناسب‌ *در دسترس قرار دادن اطلاعات،دانش و متادانش برای کارکنان به منظور انجام کار کیفی و تحقق پارادایم خدمت.

عوامل عدم موفقیت مدیریت دانش

مهمترین مانع اجرای اثربخش مدیریت دانش در سازمان،فقدان فرهنگ‌ تسهیم دانش و عدم درک مزایای بیشمار مدیریت دانش در میان کارکنان می‌باشد. به عبارت دیگر دلایل اساسی عدم موفقیت مدیریت دانش در انواع موسسات‌ عبارت است از:

فقدان یادگیری سازمانی،به دلیل ارتباطات ضعیف میان کارکنان(۰۲%)عدم‌ موفقیت در به کارگیری مطلوب مدیریت دانش در تمامی فعالیت‌های روزانه(۹۱%) عدم تخصیص زمان مناسب به منظور یادگیری چگونگی بهره‌گیری مطلوب از مدیریت دانش و درک پیچیدگی‌های آن(۸۱%)فقدان آموزش کارکنان(۵۱%) برداشت نادرست کارکنان دال براین که مدیریت دانش مزایای کمی را به کاربران‌ آن ارایه می‌نماید(۳۱%)آنچه تاکنون بیان گردید حاکی از آن است که مهمترین‌ دغدغه‌های اجرای اثربخشی مدیریت دانش،شامل جنبه‌های انسانی می‌باشد. بسیاری از موسسات بدین دلیل در اجرای اثربخش مدیریت دانش در سازمان‌ ناکام بوده‌اند که مفاهیم مدیریت دانش را به شکلی مطلوب به کارکنان معرفی‌ ننموده‌اند.

مدل‌های مدیریت دانش

تاکنون در تحقیقات مختلف مدل‌هایی در مورد مدیریت دانش معرفی شده‌اند که هریک از آنها بر روی یک جنبه از مدیریت تمرکز کرده‌اند.

مدل فرایند دانش:داونپورت و پروساک با ارائه مدل اظهار داشتند فردی‌ که اطلاعات را تولید می‌کند و می‌تواند به داده‌ها معنا بخشد آنها روی فرایندهای‌ پنجگانه زیر تأکید معنادار می‌کنند.

۱-تدوین اهداف براساس دانایی
۲-طبقه‌بندی و شناسایی بخشی از دانش مورد نظر
۳-پردازش
۴-بازبینی
۵-خلاصه کردن و جمع‌بندی داده‌ها.

این مدل به واقعیت‌های خام موجود در داده‌ها معنا می‌بخشد.این مدل‌ همچنین قواعدی را که در کاربرد نرم‌افزارها یا پایگاه داده‌ها برای تبدیل داده‌ها به‌ اطلاعات معنادار وجود دارد بیان می‌کند.فرایند اطلاعات تحت تأثیر و عامل قرار می‌گیرد:این عوامل دانش صریح و دانش ضمنی هستند.

مدل مشارکتی در یاددهی و یادگیری:مدل مشارکتی در یاددهی و یادگیری بر محورهای زیر تأکید دارد:

۱-ایجاد یک مدل ذهنی نو برای هر موقعیت جدید به جای به‌ کارگیری دستورالعمل‌های کلی یکسان در موقعیت‌های متعدد.

۲-استدلال در مورد الگوهای کیفی و درک مستقیم به جای‌ تجربه و تحلیل و تعیین مقدار و کمیت.

۳-تفکر برحسب یک نظام کلی و به هم مرتبط به جای اجزاء جداگانه

۴-تأکید و تمرکز بر فرایند یادگیری و مدل‌های ذهنی حاکم بر آن‌ به جای تأکید بر نتایج حاصله،تسلط بر مهارت‌های اساسی،توانایی‌ کارمشارکتی،توانایی مقابله با آشفتگی‌های مداوم،کار در سطوح‌ مختلف با دستورالعمل‌های متفاوت،بهبود مهارت‌های کارکنان، حل مشکل و تصمیم‌گیری،سازگاری با تغییر موقعیت‌ها،پذیرش‌ تغییرات،به روز کردن دانش کارکنان،دستیابی به نتایج قابل سنجش، و برقرار کردن ارتباط بین تئوری و عمل،و عمل با عمل است.

مدل بینش از اطلاعات به بصیرت و دانایی:چگونگی‌ استفاه از هوش و مراحل آن از اطلاعات به دانایی،دریافت اطلاعات، سازماندهی اطلاعات،و کاربرد علمی دانش در زندگی،طبقه‌بندی‌ شده است.موفقیت یک سازمان بستگی به این دارد که تا چه حد از دانش استفاده کرده و دانش جدید به وجود آورد.قبل از این که‌ سازمان بتواند دانش را مدیریت کند یا آراء جدیدی خلق کند باید بداند چقد دانش در اختیار دارد.برای این‌که این امر ممکن شود،به‌ چارچوب و سیستمی برای طبقه‌بندی دانش نیاز است.طبقه‌بندی‌ دانش مستلزم پرسش بعضی سؤالات درباره سازمان است.با موفق‌ شدن در طبقه‌بندی دانش،سازمان باید پویایی پیچیدگی را درک‌ کرده و بعد فرایند خلق دانش را بفهمد.

مدل دانش ضمنی:براساس این مدل بیشتر از دو سوم دانش‌ حیاتی هر سازمان مستقیما از دانش ضمنی ناشی می‌شود.این‌ دانشی است که کارکنان در ذهن خود نگه می‌دارند.با تکا برداشتن‌ ضمنی بیشتر سازمان‌ها بر دانش صریح و بازیابی اطلاعات متمرکز می‌شوند.این مدل نشان می‌دهد که چگونه دانش ضمنی عمیقا بر فرایندهای خلق دانش تأثیر می‌گذارد.این بازخوردها فقط از دانش‌ حاصل نمی‌گردد بلکه با اطلاعات غیر کمی نیز غنی می‌شود.عمدتا این مدل بر چهار عامل غیر ملموس،نوآوری،درک و فهم قضاوت و تجربه تکیه دارد.

مهمترین هدف به کارگیری مدیریت دانش در انواع‌ مؤسسات،انطباق سریع با تغییرات محیط پیرامون‌ به منظور ارتقاء کارآیی و سودآوری بیشتر می‌باشد. در نتیجه،مدیریت دانش به فرایند چگونگی خلق، انتشار و به کارگیری دانش در سازمان اشاره دارد مدل حلزونی دانش:این مدل الگویی ارائه می‌دهد که به‌ شناخت و اجرای مدیریت دانش یاری می‌رساند.این مدل با دانش‌ همدلی،دانش تعقلی،دانش سیستمی و دانش عملی همراه است. به علاوه،مجموعه‌ای از دانش‌های نهفته یا آشکار مجزا،تا زمانی‌ که به یک مجموعه تبدیل نشود،قابل تنظیم و توزیع در سازمان و ایجاد دانش جدید نخواهد بود.ایجاد دانش سازمانی نیازمند تعامل‌ مداوم بین حالت‌های مختلف دانش است.

مدل حلزونی به شرح زیر به تجزیه دانش می‌پردازد:

۱)تولید دانش: کسب دانش فرایند-ترکیب دانش واقعی بودن‌ دانش-ایجاد دانش ثبت دانش

۲)ذخیره دانش: روند دانش(چگونگی دانش)

۳)کاربرد دانش: علت(چرا بدانیم).

مدل مفهومی مدیریت دانش:این مدل بر سه محور داده، اطلاعات،دانش از طریق دانش ضمنی و دانش تلویحی در تولید دانش تأکید دارد و بر اهمیت سیستم‌های اطلاعاتی به عنوان یک‌ عامل ورودی عمده تأکید می‌کند.با استفاده از دانش تلویحی، اسناد،منابع داده‌های مستند و گزارشات به درک،قضاوت و تجربه از طریق دانش ضمنی می‌رسد.

مدل راه حل دانش:این مدل،دانش را به عنوان کاربرد کامل‌ اطلاعات و داده‌ها به علاوه مهارت‌ها،توانایی‌ها،ایده‌ها و انگیزه‌های‌ بالقوه افراد تعریف می‌کند.دانش کمک می‌کند تا مشخص شود چه کاری باید انجام شود؟چه موقع باید انجام شود،کار باید در کجا راهنمایی شود؟اهمیت آن چیست؟و چطور باید آن را انجام داد تا بتوان کارآیی و اثربخشی را به حد مطلوب رساند؟وی می‌گوید دانش فرد را راهنمایی می‌کند تا بداند که چگونه داده‌ها و اطلاعات را پردازش کند و به نتایج مفید و مؤثر دست یابد.در این مدل سه عنصر اصلی در خلق دانش مورد بحث است:داده‌ها،اطلاعات و دانش، تمامی این عناصر بر کلیه عناصر خلق و تولید دانش اثر می‌گذارند.

اهداف مدیریت دانش

مهمترین هدف به‌کارگیری مدیریت دانش در انواع مؤسسات، انطباق سریع با تغییرات محیط پیرامون به منظور ارتقاء کارآیی و سودآوری بیشتر می‌باشد.در نتیجه،مدیریت دانش به فرایند چگونگی خلق،انتشار و به‌کارگیری دانش در سازمان اشاره دارد. به عبارت دیگر هدف نهایی مدیریت دانش شامل تسهیم دانش‌ میان کارکنان به منظور ارتقاء ارزش افزوده دانش موجود در سازمان‌ می‌باشد.یکی از هدف‌های مدیریت دانش،برقراری ارتباط میان‌ افرادی است که می‌دانند،طوری که به تدریج دانش‌های فردی‌ به دانش‌های سازمانی تبدیل شود.کارکد یا هدف دیگر مدیریت‌ دانش رشد و ارتقای دانش بین کارکنان است.بدین منظور لازم‌ است تکنولوژی اطلاعات فراگرفته شود و تأثیرات اساسی آن در این‌ فرایند درک شود.در حقیقت هدف نهایی مدیریت دانش،افزایش‌ هوشمندی و یا بهره‌هوشی سازمان است.

منبع

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

معرفی گرایش های مهندسی صنایع

امتیاز مطلب

معرفی گرایش های مهندسی صنایع در مقطع کارشناسی ارشد

گرایش های ارشد مهندسی صنایع

رشته مهندسی صنایع در مقطع کارشناسی ارشد دارای گرایش های زیر می باشد:

  • بهینه سازی سیستم ها: از سخترین گرایش های ارشد مهندسی صنایع می باشد. دروسی که در این گرایش امتحان گرفته می شود نسبت به دروس گرایش های دیگر تخصصی تر است. این گرایش در مقطع کارشناسی ارشد دارای ۳۲ واحد درسی که ۱۲ واحد دروس اجباری، ۱۲ واحد دروس اختیاری و ۸ واحد آن را پایان نامه و سمینار تشکیل میدهد.

دروس اجباری= اقتصاد مهندسی پیشرفته، طراحی سیستم های صنعتی، سیستم های صف، روشهای آماری

دروس اختیاری= برنامه ریزی تولید پیشرفته، شبیه سازی کامیپوتر، فرایندهای احتمالی، برنامه ریزی پیشرفته، برنامه ریزی پویا، مدیریت سیستم های اطلاعاتی، تصمیم گیری چندمعیاره، تحلیل سیستم ها، پیش بینی وت تحلیل سریهای زمانی، مباحث ویژه در مهندسی صنایع

  • سیستم های سلامت: مهندسی سیستم ها کمک میکند تا سیستمهای موجود سلامت شناسایی، بررسی و آنالیز شوند؛ سپس با ارائه راه حلهایی، سیستم کاراتر عمل کند و بهره وری سیستم افزایش یابد.

دروس جبرانی= آشنایی با سیستم های سلامت، آمار زیستی و شاخص های بهداشتی

دروس اجباری= تحقیق در عملیات در سلامت، بهبود فرایند و کیفیت در سلامت، فناوری اطلاعات در سلامت، روش شناسی و طراحی تحقیق، کارورزی مهندسی سیستم های سلامت

دروس اختیاری= مدل های احتمالی در سلامت، سیستم های اطلاعات سلامت، تصمیم گیری در سیستم های سلامت، واکافت شبکه های اجتماعی در سلامت، شبکه و مکان گسسته در سلامت، مدلسازی پویایی های سیستم در سلامت

دروس تخصص= شبیه سازی سیستم های سلامت، داده کاوی بالینی، مدیریت زنجیره تامین برای سیستم های سلامت، استانداردها، معیارهای ارزیابی و اعتبار سنجی سیستم های سلامت، واکافت شبکه های اجتماعی در سلامت، شبکه و مکان گسسته در سلامت

  • مدیریت نوآوری و فناوری: در اینجا منظور از مدیریت نوآوری و فناوری مجموعه فعالیت هایی است که منتهی به تجاری سازی محصولات با بهره مندی از جدیدترین فناوری ها در سطح بنگاه ها می باشد.

دروس جبرانی= اصول حسابداری و هزینه یابی، روشهای تولید، کنترل پروژه

دروس اجباری= مبانی مدیریت فناوری، مدیریت نوآوری و خلاقیت، توسعه محصولات و فرایندهای جدید، استراتژی تولید و خدمات

دروس اختیاری= ارزیابی پیش بینی و انتقال فناوری، طراحی و ساخت به کمک کامپیوتر، فنون و فناوری نوین تولید، مدیریت دانش، برنامه ریزی استراتژیک برای مدیران

  • مدلسازی سیستم های کلان: مدل سازی سیستم های کلان به تعلیم و تحقیق در زمینه برنامه ریزی و طراحی سیتم های مختلف مورد نیاز جامعه می پردازد. این سیستم ها عموما در ابعاد مختلف منطقه یا کشور مطرح می شوند. سیستم های حمل و نقل، آبرسانی و فاضلاب، ارتباطات، انتقال و توزیع کالا، تامین و توزیع انرژی و خدمات آموزشی یا بهداشتی از جمله این دسته اند

دروس جبرانی= تحقیق در عملیات ۱ ، آمار مهندسی، اقتصاد عمومی ۱

دروس اجباری= برنامه ریزی ریاضی، اقتصادسنجی، اقتصاد کلان پیشرفته، مدیریت زمان، اقتصاد خرد پیشرفته، شبیه سازی کامپیوتر، سیستم های پویا

دروس اختیاری= برنامه ریزی تولید پیشرفته، شبیه سازی با کامیپوتر، فرایندهای احتمالی، مدیریت زمان، برنامه ریزی پویا، سیستم های صف، مدل های زمان بندی، تئوری تصمیم، بهینه سازی مدل های غیر خطی

  • آینده پژوهی: یکی از گرایش های ارشد مهندسی صنایع آینده پژوهی دوره ای با زمینه میان رشته ای مهندسی، مدیریت و علوم انسانی به منظور تربیت متخصصانی که دارای قدرت تحلیل، پیش بینی و تصمیم گیری صحیح و به موقع در عرصه های مختلف خرد و کلان خواهند بود.

دروس اجباری= مبانی و روشهای مدلسازی، روشهای پیش بینی، مطالعات علم و فناوری، مدیریت داده کاوی، مبانی و روشهای مدلسازی و سیستم های دینامیکی

دروس اختیاری= مدیریت تغییر، سیاستگذاری علم و فناوری، تصمیم سازی و تصمیم گیری، مدیریت دانش، اقتصاد علم و فناوری، آینده پژوهی جامعه و سناریوهای جهانی، مدیریت علم و خلاقیت و فناوری، برنامه ریزی استراتژیک، انتقال فناوری،روش های عددی ارزیابی برنامه ریزی

  • لجستیک و زنجیره تامین: در این گرایش ارشد مهندسی صنایع، هدف تربیت متخصصانی با توان تحلیل، طرح ریزی و طراحی، پیاده سازی و بهبود عملکرد زنجیره های تامین و فرآیندهای جاری در آن با تاکید بر جنبه های مهندسی است.

دروس جبرانی= اصول شبیه سازی، تحقیق در عملیات ۲، برنامه ریزی تولید، طرح ریزی واحدهای صنعتی

دروس اجباری= طراحی سیستم های صنعتی، اصول و مبانی لجستیک و زنجیره تامین، تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم های لجستیکی، فناوری اطلاعات

دروس اختیاری= سیستم های توزیع، لجستیک بین الملل، شبیه سازی سیستم های لجستیکی، مدیریت و برنامه ریزی تقاضا، بسته بندی، طراحی و پیکره بندی زنحیره تامین، مدیریت تدارکات، زنجیره تامین الکترونیکی

  • مهندسی سیستم های مالی: مهندسی مالی عبارت است از طراحی، توسعه و نوآوری در ابزار و سیستم های مالی و ارائه راه حل های خلاق برای حل مشکلات  و مسائل مالی و کاهش ریسک در جهت افزایش ارزش شرکت ها، در واقع رشته مهندسی مالی را می توان ترکیبی از علومی همچون ریاضیات مالی، ریاضیات کاربردی، علوم کامپیوتر، فناوری اطرعات،انبارش داده های مالی، محاسبات رایانه ای مالی، مدیریت مالی و ریسک به حساب آورد.

دروس جبرانی= آمار مهندسی، تحقیق در عملیات ۱، اقتصاد مهندسی

دروس اجباری= مهندسی مالی، مدلهای انتخاب سبد سرمایه گذاری، فرایندهای تصادفی، مدیریت و تحلیل ریسک های مالی

دروس اختیاری= برنامه ریزی استراتژیک، بازارهای مالی با درآمد ثابت، فرایندهای تصادفی پیشرفته در مهندسی مالی، اقتصادسنجی، تصمیم گیری با معیارها چندگانه، سریهای زمانی مالی

  • مدیریت پروژه (مهندسی نفت و گاز): هدف دوره تربیت مدیر و متخصص برای پروژه های مختلف از طریق آموزش علوم و فون مدیریت پروژه با تاکید بر روشهای نظام گرا به افرادی است که دارای تحصیلات دانشگاهی در رشته های فنی و مهندسی باشند تا با یادگیری علوم و فنون مرتبط اهداف و مقاصد برنامه ها و پروژه ها در بهترین زمان، کمترین هزینه و مطلوب ترین کیفیت ممکن باشد.

دروس اجباری= روش شناسی و استانداردهای مدیریت پروژه، اصول مذاکرات و مدیریت قراردادها، مدیریت منابع انسانی و رفتار در سازمان های پروژه محور، اصول و نظریه های سازمان و مدیریت

دروس اختیاری= مدیریت سرمایه گذاری و تامین مالی طرح ها، مدیریت و تحلیل ریسک پروژه ها، تصمیم گیری و روشهای کمی در مدیریت پروژه، مدیریت کیفیت و بهره وری، مدیریت و مهندسی ارزش، نظام فنی و اجرایی، ابزارهای مالی اسلامی، مدیریت اسلامی، تکنیک های پیشرفته زمانبندی پروژه

  • مدیریت مهندسی: هدف از این گرایش آموزش مهندسینی است که بتواند با بهره گیری از اصول علم مدیریت در کنار دانش مهندسی به حل مسائل واقعی موجود در زمینه های مدیریتی، اقتصادی و تجاری در سازمان ها، شرکت ها و صنایعی بپردازد که در زمینه های مهتدسی و فناوری و خدماتی فعالیت می نمایند.

دروس جبرانی= احتمال و آمار مهندسی، تحقیق در عملیات، مبانی علم اقتصاد (اقتصاد خرد و کلان)، اقتصاد مهندسی، اصول مدیریت و تئوری سازمان

دروس اجباری= تئوری تصمیم گیری، مهندسی سیستم، مهندسی مالی، برنامه ریزی زنجیره عرضه، پیش بینی و سری های زمانی، برنامه ریزی و مدیریت پروژه، مدیریت کیفیت جامع، مدیریت نوآوری و فناوری، مدیریت منابع انسانی، بازاریابی

  • مهندسی حمل و نقل ریلی: گرایش حمل ونقل ریلی )مهندسی بهره برداری راه آهن( با هدف توسعه مدیریت وبرنامه ریزی در راه اهن کشورتاسیس شده است .با داشتن حدود ۱۰۰ واحد درسی مشترک با مهندسی صنایع )گرایش تحلیل سیستم ( و ۴۰ واحد دروس اختصاصی مربوط به راه آهن می توان گفت این رشته به نوعی کاربرد مهندسی صنایع در صنعت راه آهن است.

دروس جبرانی= مقررات عمومی حرکت، تحقیق در عملیات، آمار و احتمالا مهندسی، علائم و ارتباطات و سیستمهای کنترل، قوانین و تعرفه های حمل و نقل ریلی، تقاضا در حمل و نقل

دروس اجباری= اقتصاد حمل و نقل و ارزیابی پروژه ها، مدیریت عملیات ریلی و آزمایشگاه، تجزیه و تحلیل شبکه های حمل و نقل، تحقیق در عملیات پیشرفته

دروس اختیاری= برنامه ریزی استراتژیک در حمل و نقل ریلی، مدیریت پروژه های حمل و نقل ریلی، مدیریت تعمیرات و نگهداری، فناوری اطلاعات در حمل و نقل ریلی، مدیریت ایمنی در حمل و نقل ریلی، تصمیم گیری با معیارهای چندگانه، پیش بینی سریهای زمانی، مدیریت ریسک در حمل و نقل ریلی

  • مهندسی سیستم های اقتصادی اجتماعی با عنوان حمل و نقل: موضوعات تحت پوشش گرایش حمل و نقل را در یک تقسیم بندی کلی می توان به چهار دستۀ حمل و نقل دریایی، ریلی، هوایی و جاده ای تقسیم نمود.

دروس اجباری= تحلیل سیستم های حمل و نقل، مهندسی ترافیک پیشرفته، برنامه ریزی حمل و نقل، تحقیق در عملیات، تقاضا در حمل و نقل

دروس اختیاری= مبانی ارزیابی پروپزه های حمل و نقل، حمل و نقل دریایی، حمل و نقل هوایی، اقتصاد سنجی، آمار و احتمالات پیشرفته، تحلیل ریسک، برنامه ریزی حمل و نقل و کاربری زمین

  • مهندسی سیستم های اقتصادی اجتماعی گرایش اقتصاد: این رشته ها بدلیل حرکت از مسئله و در نظر گرفتن ابعاد مختلف آن و پیش بردن جهت دار علوم بخصوص در سطوح بالای آموزش و پژوهش در سالهای اخیر اهمیت ویژه ای یافته‌اند. یکی از این رشته ها رشته مهندسی سیستمهای اقتصادی اجتماعی است که در آن سیستمهای اقتصادی مورد نیاز جامعه مورد مطالعه و طراحی قرار می گیرند.
  • مهندسی فناوری اطلاعات گرایش سامانه های شبکه ای: یکی از زمینه های کاری میان رشته ای که شواهد و کاربردهای فراوانی هم در دنیای اطراف ما دارد موضوع فناوری اطلاعات و شبکه است. در این زمینه و به عنوان نمونه میتوان از شبکه های اینترنت، حمل و نقل، اعصاب بدن، و انواع شبکه های اجتماعی انسانها و دیگر موجودات نام برد. با یک نگاه جامع میتوان علوم شبکه را مطالعه بازنمودهای مختلف شبکه در مفاهیم فیزیکی، زیستی و اجتماعی تعریف نمود.
  • مهندسی ایمنی در راه آهن: دوره کارشناسی ارشد مهندسی صنایع ایمنی در راه آهن مرکب از دروس نظری و برنامه های تحقیقاتی در زمینه مدیریت ایمنی، ریسک و راهکارهای تامین و تضمین ایمنی در سیستم های حمل و نقل ریلی می باشد. این دوره با هدف تربیت دانشجویانی که بعد از فارغ التحصیلی با فعالیت در زمینه هایی نظیر: برنامه ریزی، مدیریت، طراحی و نظارت بر سیستمهای تامین ایمنی در حمل و نقل ریلی بتوانند بنحو مؤثری پاسخگوی نیازها و کمبودهای کشور در این بخش باشند، تعریف گردیده است.
  • برنامه ریزی سیستم های اقتصادی: هدف کلی دوره کارشناسی ارشد برنامه ریزی سیستم های اقتصادی، تعلیم و تحقیق در زمینه برنامه ریزی و طرح سیستم های مختلف مورد نیاز جامعه است. در این چارچوب دوره برنامه ریزی سیستم های اقتصادی به تعلیم و تحقیق پیرامون تئوری، مدل سازی، طراحی و کاربرد روش های برنامه ریزی سیستم های اقتصادی می پردازد.

منبع

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

اهمیت برنامه ریزی و آمار

امتیاز مطلب

اهمیت برنامه ریزی و آمار

بدون در دست داشتن آمار کافی، دقیق و به‌هنگام، سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، تعیین اهداف، راهکارها و فعالیت‌ها و در نهایت ارزیابی نتایج مربوطه امکان‌پذیر نمی‌باشد
آمار و اطلاعات یعنی برنامه ریزی، داده های آماری بنیادی ترین اصل برای برنامه ریزی است، و برنامه ریزی اساسی ترین شاخص برای مدیریت قلمداد میشود. سه حلقه آمار و اطلاعات، برنامه ریزی و مدیریت از حلقه های توسعه به شمار میرود. بطوریکه عصر ارتباطات و اطلاعات وقتی معنا می یابد که جمع آوری اطلاعات و داده ها به روز باشد و یکی از نکاتی که در برنامه ریزی هر سازمانی میتوان بدان بعنوان شاخص ترین اصل از آن باد نمود این است که توسعه بدون برنامه ریزی و برنامه ریزی بدون آمار و اطلاعات قابل تحقق نیست. و این سه ملزوم و لازمه یکدیگرند. و این مهم وقتی قابل تحقق است که نگاه ما به آمار و اطلاعات نگاه جامعی باشد به اصل آمار.
تجسم اینکه آمار و اطلاعات یکسری اعداد و ارقام بی شماری هستند که تنها برای پرکردن صفحات آنها را گرداوری می‌کنند تجسمم غلطی است. که در نگاه بخش کوچکی از مدیران ما به شدت مشهود است.
امروزه دانایی بشرمنوط به داده ها و اطلاعاتی است که ماهیت سمت و سوی حرکت بشر را بطور کامل تغییر می‌دهند و جهانی که فراروی ما که همانا عصر اطلاعات گفته می شود. اصلا بدون کوچکترین تردیدی می‌توان اذعان کرد در دنیای امروزی یکی از شاخص‌های ارزیابی توسعه کشورها داشتن نظام و فرایند کمی و کیفی فعالیت های آماری است.
تفسیر، پردازش، و تحلیل داده‌ها بعنوان پایه های آمار و اطلاعات از طریق تکنیک های آماری صورت می‌گیرد. در هر سازمانی برای نمایش کمی و کیفی عملیات‌های صورت گرفته از داده ها با عنوان اطلاعات خام استفاده می‌کنند. ولی در بعضی از سازمان های کشور پایگاه داده‌ها رشد چندانی ندارند و حجم اینگونه پایگاها که گاها میلیاردها فیلد را بخود اختصاص می‌دهد آنطوریکه که می‌بایست از آن‌ها بهره برداری نمی شود. این ثروت هنگفت و نفیس به دلیل حجم بالای آن از یکسو و از سویی دسته بندی و ذخیره سازیهای سنتی امکان استخراج اطلاعات را با مشکل روبرو می‌کند این مهم در برنامه‌ریزیها اثرات سوء دارد و چه بسا در بحث مدیریت های کلان و تصمیم سازیها و تصمیم گیریها می‌تواند نقش تعیین کننده‌ای داشته باشد و نباید فراموش کرد اطلاعات طلاست و قدرت نهفته شده در اطلاعات در هیچ یک از شاخص‌های توسعه یافت نمی‌شود.

 


اهمیت آمار و اطلاعات در عرصه فرهنگ
مقوله آمار در زندگی فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و… بااهمیت است. نخستین تلاش‌ها برای تهیه آمار به شکل جدید در ایران را به دوران صدارت میرزاحسین‌خان سپهسالار در دوران حکومت ناصرالدین‌شاه نسبت می‌دهند. کما اینکه تاریخ‌نگاران ایران باستان بر تهیه آمار توسط حکام هخامنشی برای رتق و فتق امورشان تأکید می‌کردند. نتایج به‌دست آمده از خواندن الواح تخت‌جمشید حکایت از آمارهایی دارد که پادشاهان برای اداره امور حکومتی به ‌آن نیاز داشتند؛ مقوله‌ای که ارزش آن روز به روز بیشتر می‌شود، به طوری که دنیای جدید را جهان آمار و احتمالات نام نهاده‌اند.
بدون آمار و اطلاعات دقیق برنامه‌ریزی نوعی ‌انشای‌ اقتصادی یا توسعه‌ای است که نمود عینی و عملی نخواهد داشت. مبنا و زیر بنای هر نظام فعال فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و… آمارهای دقیق و قابل اتکاست.
آمارها بر اساس مدل‌ها به دست می‌آیند و مدل‌ها ساخته‌ ذهن‌گونه است. اختلاف در آمار نشانه‌ ضعف برنامه و ‌گویای ناکارآمدی آماری است. لذا ضروری است آمارها از یک مرکزیت فکری، برای طراحی، اجرایی و یکدستی برخوردار باشند. نمی‌شود به برنامه‌ریزی فکر کرد اما به آمار نیندیشید و نمی‌شود در مورد همه چیز برنامه داشت، ولی در مورد «آمار» برنامه نداشت. آمار هم برنامه است و هم «با» برنامه. در این راستا آنکه با آمار سخن می‌گوید و به آمار می‌اندیشد از دقت و وضوح بیشتری بهره‌مند است.
آمار چیست؟ و از کجا امده است؟
کلمه آمار (statistics) از کلمه (state) به معنی دولت گرفته‌ شده است و در قدیم منظور از آمار و اطلاعات مورد نیاز دولت‌ها برای گرفتن مالیات و سربازگیری و سایر امور مربوط به کشورداری و سیاست بوده است.
امروزه به تمامی اطلاعاتی که به صورت عدد و رقم از موضوعات مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در جداول با تعریف مشخص و طبقه‌بندی گویا بیان شده است اطلاعات آماری یا آمار گفته می‌شود و به مجموع این جداول آمار نامه گفته می‌شود.
مفهوم دیگر کلمه آمار، علم آمار است که اصول و روش جمع‌آوری اطلاعات آماری، نمایش دادن آنها و تجزیه و تحلیل و استنتاج آماری را مورد بحث قرار می‌دهد. به کمک علم آمار می‌توان مشاهدات یا نتایج اندازه‌گیری‌ها مربوط به حوادث مختلف را مورد مطالعه و بررسی قرار داد و قوانینی را که این حوادث از آنها پیروی می‌کنند معلوم کرد.
تأثیر آمار بر نظم زندگی
تجربه نشان‌ داده در جامعه انسانی کمتر کاری با نظم انجام می‌گیرد، مگر آن که اطلاعات لازم و کافی از جوانب مختلف آن کار در اختیار باشد. به همین لحاظ میزان قدرت اتخاذ تصمیم بهینه در جوامع پیشرفته بستگی به عواملی دارد که از جمله مهم‌ترین آن عوامل در اختیار داشتن آمار و اطلاعات صحیح و به‌هنگام است. در واقع هنگامی در جهت تأمین منافع ملی قادر به برنامه‌ریزی هستیم که آمار و اطلاعات در زمینه امکانات بالقوه و بالفعل فراهم آمده باشد.
در هر جامعه‌ای که توان علمی بالاتر و اطلاعات بیشتری وجود داشته باشد، قدرت تصمیم‌گیری نیز افزایش می‌یابد و با انجام برنامه‌ریزی‌ها شرایط زندگی بهتری فراهم می‌شود.
نقش و وظیفه آمار همچون چراغی می‌باشد برای روشن‌کردن نقاط تاریک تصمیم‌گیری صریح و بی‌ابهام فرد تصمیم‌گیرنده. نتایج تهیه و تولید آمار جامعه را قادر می‌سازد تا به قضاوت بنشیند که در مورد مسأله مشخصی نسبت به مقطع زمانی معین پیشرفت، توقف و یا عقب‌رفتگی حاصل شده است.
با امار چه کنیم؟
قدم اول در فرآیند برنامه‌ریزی تهیه اطلاعات و آمار از تمامی امکانات بالقوه و بالفعل کشور در تمام بخش‌های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی کشور است. بدون وجود اطلاعات صحیح و جامع و به دنبال آن تحلیلی متقن و علمی از این اطلاعات حرکت در راه برنامه‌ریزی و کار تهیه برنامه‌ امری محال و غیرممکن است و مانند حرکتی است که یک نابینا در جاده‌ای پر از چاله و چاه و دست‌انداز دارد. همان‌طور که این شخص هیچ‌گاه به مقصد نمی‌رسد این چنین برنامه‌ریزی نیز به حال مملکت نه تنها مفید نخواهد بود بلکه ضرر و زیان فراوانی را هم در برخواهد داشت.
جایگاه آمار در سازمان های فرهنگی
امروزه در هر سازمان و تشکیلاتی، مدیریت از ارکان اصلی فعالیت‌ها، رشد و تداوم موجودیت آن سازمان می‌باشد، به نحوی که هر گونه ضعف و نقصان در این رکن پیامدهای زیانباری را برای آن مجموعه ایجاد می‌نماید. با توجه به سه وظیفه اصلی مدیریت یعنی سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری می‌توان به میزان این رکن پی برد. تحقق این سه وظیفه مهم در مدیریت نیازمند طیف وسیعی از آمار و اطلاعات است، به طوری که بدون در دست داشتن آمار کافی، دقیق و به‌هنگام، سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، تعیین اهداف، راهکارها و فعالیت‌ها و در نهایت ارزیابی نتایج مربوطه امکان‌پذیر نمی‌باشد. ضرورت این امر در سازمان‌های فرهنگی بر کسی پوشیده نیست، چرا که ماهیت آمار و اطلاعات به گونه‌ای است که نه تنها موجب تسهیل امر برنامه‌ریزی فرهنگی می‌شود بلکه مدیران بهتر می‌توانند پاسخگوی نیازها و تقاضاهای مخاطبین خود باشند
رابطه سازمان‌های فرهنگی با آمار و اطلاعات
با بررسی به عمل آمده در ساختار تشکیلاتی اکثر سازمان‌های فرهنگی خصوصاً مراکزی که مسئولیت رصد فرهنگی کشور را به عهده دارند یا چنین واحدی (واحد آمار و اطلاعات) را در ساختار تشکیلاتی خود تعریف نکرده‌اند و یا اگر دارند اطلاعات منسجم و تکمیلی ندارند و نواقص موجود پژوهشگر را از پیشرفت روند کار بازمی‌دارد.
همان‌طوری که به اهمیت آمار و اطلاعات و به تبع آن برنامه‌ریزی اصولی واقف هستیم، به نظر می‌رسد ضرورت دارد سازمانهای فرهنگی به این مهم اقدام نموده و با راه‌اندازی واحد آمار و اطلاعات ضمن سنجش آرا و افکار عمومی مسئولیت‌ هماهنگی واحدهای آماری زیر مجموعه‌های مختلف سازمان‌های فرهنگی را در جهت تأمین اطلاعات آماری مورد نیاز سطوح مختلف مدیران، اساتید، دانشجویان و کارکنان به عهده بگیرد تا این واحد به عنوان پل ارتباطی تبادل داده‌های واحدهای مختلف سازمان باشد. اداره آمار به مناسبت جایگاه پژوهشی خود، مرجع مناسبی برای اعتبار سنجی خارجی داده‌ها و اطلاعات معاونت‌های سازمان‌ بوده و به همین مناسبت باید در ارتباط تنگاتنگ با کلیه واحدهای سازمان‌ فعالیت‌ نماید.

منابع:
۱-    اجلالی، پرویز، کتاب سیاستگذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی در ایران
۲-    سایت دانشگاه علوم پزشکی ایران
۳-    سیدپور سید جواد، روزنامه ایران شماره ۳۷۶۸ با تلخیص

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

آشنایی با برنامه ریزی حمل و نقل

امتیاز مطلب

برنامه ریزی حمل و نقل چیست ؟

یکی از مهمترین زیر مجموعه یا زیر سیستم های شهری ، سیستم حمل و نقل می باشد و اگر خواسته باشیم پیشرفت و درجه نگرش و فرهنگ مکانی را مورد سنجش قرار دهیم ، باید نظری به سیستم دسترسی ها و شبکه بندی آن مکان بیفکنیم .

در هر اجتماع انسانی در مکانهای گوناگون چه شهری یا روستایی ایجاد امکانات آمد و رفت از ضروریات اجتناب ناپذیر به شمار می آید و در این حرکتها نیز سعی بر این است که با حمل مایحتاج انسان مسائل مورد نظر را نیز حل نمایند. حال اگر سیستمی استوار پدید آید که بتواند این رفت و آمدهای انسانی و حمل کالاهای مورد نیاز آنها را در این فضا به صورت صحیح تنظیم نماید ، می توان از یک برنامه ریزی حمل و نقل صحبت به میان آورد . به بیان دیگر می توان گفت : برنامه ریزی حمل و نقل ، فن نظام یافته ای از تجزیه و تحلیل ، تشخیص و راهکار در حمل و نقل و ترافیک است .

هدف کلی آن ایجاد ایمنی و سیستمی کارا و مناسب در ارتباط با نیازهای جاری و آینده و اولویتهای جامعه است . این برنامه موجب تحرک در توسعه اقتصادی و اجتماعی خواهد شد. کلمه ترافیک ،  خود گویای تبادل فرهنگی و اقتصادی و بالطبع حرکت انسانها و کالا از نقطه ای به نقطه دیگر است .

بدیهی است که انسانها برای رفع نیازهای خود احتیاج به احداث معابر ، همچنین تهیه وسائط نقلیه با نگاهی دقیق و موشکافانه به موضوع خواهند داشت و چنان که پیداست بدون یک برنامه ریزی دقیق حمل و نقل مناسب رفع نیازها و اشکالات موجود ممکن نمی شود .حال این پرسش را می توان داشت که از یک برنامه ریزی حمل و نقل چه انتظاری میرود ؟ و یک برنامه ریزی حمل و نقل چه اهدافی را باید دنبال نماید ؟

 

اهداف برنامه ریزی حمل ونقل

کاملاً واضح است در زمانی که صحبت از برنامه ریزی می شود ، هدف بهبود بخشیدن به وضعیت و یا خواسته موردنظر می باشد در غیر این صورت نیازی به طرح برنامه ریزی نبود .

اهدافی را که در برنامه ریزی حمل و نقل دنبال می شود می توان فهرست وار به شرح زیر عنوان کرد :

۱- رسیدن به مناسبترین نوع سیستم حمل و نقل به گونه ای که حد اکثر استفاده از منابع موجود به عمل آید .

۲- وسعت بخشیدن به کلیه جوانب سیستم حمل و نقل و بالطبع راهها.

۳- ایجاد جهش و فعالیت اقتصادی بهینه با پایین آوردن هزینه های حمل ونقل.

۴- تنظیم زمان لازم جهت احداث معابر و نگهداری معابر و نگهداری معابر موجود بر حسب نیازهای آینده.

۵- برنامه ریزی دقیق در جهت اولویت بندی، تعمیر و نگهداری و احداث راهها .

۶- بر آورد و هزینه لازم فعالیتها بر حسب میزان نیازمندیها در سطح کشور.

۷- ایجاد تحرک در این بخش با تأسیس راههای جدید و جذابیت های ممکن.

۸- برنامه ریزی جهت ایمن نمودن راهها و وسائط نقلیه.

۹- برنامه ریزی اصولی با استفاده از فناوری پیشرفته در جهت کاهش و به حد اقل رساندن تصادفات .

۱۰- برنامه ریزی دقیق در جهت شناخت توسعه و پیشرفت در آینده و رفع نیازهای سفر.

۱۱- توجه دقیق به محیط زیست وسعی در حفظ آن به بهترین شکل ممکن.

برنامه ریزی حمل و نقل و نقش آن در ترافیک شهری

برنامه ریزی حمل ونقل  شهری یک ارزیابی مداوم برنامه های حمل و نقل برای رسیدن به اهداف و مقاصد توسعه تمام یک استان و یک جامعه شهری است ، به عبارت دیگر برنامه ریزی حمل ونقل فن نظام یافته ای از تجزیه و تحلیل عناصر حمل ونقل و ترافیک است که هدف آن ایجاد ایمنی در سیستم حمل و نقل کار آمد و ناسب در ارتباط با نیازهای جاری و آینده و اولویتهای جامعه می باشد .

حال اگر بخواهیم این مفهوم را بازتر کنیم می توان چنین گفت که هدف از برنامه ریزی حمل ونقل این است که :

۱-     مهیا شدن بهترین و مناسبترین نوع سیستم حمل ونقل نسبت به امکانات که کاربرد بالایی داشته باشد .

۲- با صرفه جویی در سیستم مالی ایجاد تحرک ، فعالیت و کارآیی در سیستم اقتصادی .

۳- توسعه و بهبود وضعیت راهها .

۴- برنامه ریزی در راستای توسعه آینده .

۵- داشتن اولویت بندیهای صحیح در احداث راهها.

۶- سرعت بخشیدن در حرکتها و حمل و نقل انسان و کالا در بهترین شکل.

۷- ایجاد شرایط مناسب در حمل و نقل در جهت کاهش تصادفات و افزایش ایمنی.

۸- ارائه برنامه و راهکار هایی در چارچوب منطقی برای نگهداری و حفظ محیط زیست .

سلسله مراتب طرح جامع شهری به ترتیب (از بالا به پایین) شامل موارد زیر است :

 طرح جامع شهری
برنامه ریزی اقتصادی                                                           برنامه ریزی اجتماعی       
                 برنامه ریزی کالبدی                  
کاربری اراضی                        حمل و نقل و ترافیک                               زیرساختها

همان طور که قبلاً اشاره شد برنامه ریزی حمل و نقل نقش بسیار مهم و اساسی در برنامه ریزی شهری داشته و یکی از اساسی ترین بخشهای برنامه ریزی جامع شهری است و هدف آن رسیدن به اهداف معینی در ارتباط با توسعه همه جانبه شهری است ، این برنامه ریزی  فرآیند مداوم توسعه با طراحی یک سلسله عملیات جهت دستیابی به اداف شهری و به منظور ایجاد بهترین سطح تعادل همه عناصر حمل و نقل پدید می آید.

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

انجام RCM و نحوه آن

امتیاز مطلب

پیاده‌سازی RCM یا تحلیل RCM

سخت ترین و حساس‌ترین بخش پروژه RCM، پیاده‌سازی RCM است و برخی این بخش را قبرستان فرایند RCM می‌نامند، چراکه خروجی فرایند تحلیل می‌تواند سندی بشود برای بایگانی در زونکن‌های مدیران و هیچ وقت به مرحله اجرا نرسد. اگر بخواهیم شبیه‌سازی کنیم، تحلیل RCM مانند تمرین قبل از مسابقات است و پیاده سازی RCM انجام خود مسابقه است. شما تمرین می‌کنید که در مسابقه شرکت کنید و این هدف اصلی است. لذا تحلیل به تنهایی کافی نیست بلکه باید پیاده‌سازی گردد و تنها در این حالت است که بازگشت سرمایه تحلیل RCM مشاهده خواهد گردید.

برای پیاده سازی موفق RCM رهبری در حین پیاده‌سازی آن بسیار اهمیت دارد. حتماً پروژه RCM باید شخصی مسئول برای پیاده‌سازی آن داشته باشد. این شخص می‌تواند تحت عنوان مدیر پیاده‌سازی RCM اطلاق گردد. او در حین تحلیل همراه تیم است و در تهیه برنامه خروجی RCM کمک می‌کند و همچنین برای هر بخش از برنامه فرد معین و موعد مشخصی را برای انجام تخصیص می‌دهد. هر هفته کاربرگ‌های RCM را با کمک تیم بروزرسانی و به اطلاع تیم و مدیران مربوطه می‌رساند.

در پیاده‌سازی اقدامات خروجی تحلیل RCM نکات زیر را مد نظر داشته باشید.

  • مدیر یا مسئول پیاده‌سازی را مشخص کنید. این شخص پیگیری، هدایت و گزارش پیشرفت برنامه پیاده‌سازی را بر عهده دارد.
  • اقداماتی که قرار است پیاده‌سازی گردد باید خیلی شفاف و واضح بیان شده باشد.
  • جلسات منظم برای پیگیری اجرای RCM از مسئول اجرا داشته باشید.
  • گزارشات پیشرفت را به اطلاع مدیرعامل برسانید.
  • پس از اتمام نهایی کار، یک جلسه نهایی به همراه اعضای تیم و مدیرعامل داشته باشید و جشن پایان کار بگیرید.
  • به صورت تصادفی اقدامات را ممیزی کنید تا از اجرای کامل فعالیت‌ها مطمئن گردید.

اگر اقدامات شفاف و نرم افزار برای اجرای کار موجود باشد معمولاً در یک هفته حدود ۱۵۰ فعالیت را می‌توان پیاده‌سازی کرد. به صورت کلی اگر تحلیل RCM یک هفته به طول انجامد، معمولاً سه هفته برای اجرای ۸۰ درصد فعالیت‌ها زمان مورد نیاز خواهد بود. ۲۰ درصد از فعالیت‌ها پروژه‌هایی هستند که نیاز به سرمایه دارند و نیاز به تائیدات و برنامه‌ریزی برای اجرا دارد. همچنین توصیه می‌شود ۸۰ درصد فعالیت‌های یک RCM پیاده‌سازی گردد و سپس به دنبال تحلیل RCM بعدی (تجهیز بعدی) برویم. اجرایی کردن فعالیت‌ها در صورت وجود نرم‌افزار مدیریت نت (CMMS) باید مستقیم در نرم‌افزار انجام پذیرد.

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

آشنایی با کایزن

امتیاز مطلب

کایزن چیست ؟ چه فوایدی دارد ؟ منشاء آن کجاست ؟

کایزن

در مورد کایزن مطالب ، مقالات و کتب زیادی در ایران چاپ شده است و یکی از ابرازهای بهبود در سازمانها می باشد و طبق معمول وارداتی از کشور ژاپن است

کایزن یکی از اصول و پایه های کلیدی در مفاهیم پیاده سازی نگهداری و تعمیرات بهره ورفراگیر می باشد و تقریبا” بدون آن امکان اجرای نت بهره ور فراگیر بسیار کم است با توجه به اینکه در خود نت بهره ور فراگیر مبحث مشارکت عمومی پرسنل سازمان ملاک می باشد و این مشارکت همگانی در پیاده سازی نت در کارخانه باید یک جایی معنا و مفهوم شود که منظور چیست؟ مشارکت کلیه پرسنل تولید ، تضمین و نت و مهندسی و غیره به چه نحو و چه عمقی! آیا با اجرای روشهای و دستورالعمهای جدید می توان این مشارکت را بدست آورد؟

کایزن می تواند پاسخگوی سوالات فوق باشد و با استقرار آن در سازمان مشارکت حداکثری پرسنل را در بهبود فعالیتهای سازمان و نگهداری و تعمیرات بدست خواهد آمد.

کایزن را نباید خیلی سخت و پیچیده گرفت در زیر مفاهیم کایزن و اصول و روش اجرا آن را می بینید.آنچه که مهم است با روش ، نظم و سیستم همیشه نمی توان  کایزن را مستقر کنید! در کایزن یک نوع خلاقیت و ابداع نهفته است و این وقتی پیش می آید که شما بتوانید در سازمانتان هوش و استعداد و نبوغ پنهان و آشکار پرسنل سازمان را برانگیخته و استفاده کنید.کایزن به نوعی مشارکت استعدادهای و خلاقیتهای کلیه پرسنل در بهبود و نوآوری های کوچک و بزرگ در فعالیتهای سازمان است.بهبود مداوم فعالیتهای سازمان با مشارکت همه! حالا اسمش زیاد مهم نیست وقوع اتفاقش مهم است!

کایزن ترکیبی دو کلمه ای از

یک مفهوم ژاپنی است که تعریف آن تغییر به سمت بهتر شدن یا بهبود مستمر و تدریجی است. در واقع کایزن بر این فلسفه استوار است که برای ایجاد بهبود در سازمان ها لازم نیست به دنبال تغییرات انفجاری یا ناگهانی باشیم ، بلکه هر نوع بهبود یا اصلاح به شرط آنکه پیوسته و مداوم باشد، ارتقای بهره وری را در سازمان ها به ارمغان خواهد آورد.

KAI + ZEN = KAIZEN

بهبود مستمر و تدریجی با بهره گیری از مشارکت کارکنان

در نگاه کایزنی برای تحقق بهبود تدریجی و مستمر در سازمان ها باید سه اقدام اساسی زیر صورت بگیرد :

۱- کلیه فعالیت هایی که هزینه زا هستند ولی ارزشی تولید نمی کنند (Muda ) باید حذف شوند .

۲- فعالیت هایی که به شکلی در جای دیگری به صورت موازی انجام می شوند ( Muri ) با یکدیگر تلفیق شوند.

۳- آن دسته از فعالیت هایی که برای تکمیل و بهبود سطح کیفی خدمات لازمند (Mura ) به فعالیت های سازمان افزوده شوند. این حرکت یا نهضت MU3 اساس اقدامات کارگاه آموزشی گمبا کایزن ( کایزن عملی ) را تشکیل می دهد.

مراحل اجرای کایزن

۱- ناحیه نمونه را انتخاب کنید .

۲- گروه بهبود ( تیم کایزن ) را ایجاد و سازمان دهی کنید .

۳- داده های آماری مورد نیاز را در ناحیه نمونه با کمک اعضای گروه گرد آوری کنید .

۴- اعضای شرکت کننده را در کارگاه آموزشی با مفاهیم و ابزارهای بهبود آشنا کنید .

۵- نظام آراستگی ( ۵ ت ) را آغاز کنید .

۶- مودا ( اتلاف ) ها را شناسایی و فهرستی از آنها تهیه کنید .

۷- تحلیل علل رویداد اتلاف را در ناحیه نمونه انجام دهید و راه حلهایی را با استفاده از کار گروهی بیابید.

۸- راه حل هایی را که عملی ترند انتخاب کنید .

۹- هر نوع تغییر فیزیکی در آرایش ناحیه نمونه را بدون فوت وقت انجام دهید .

۱۰- بهبود انجام گرفته را به صورت استاندارد درآورید .

۱۱- موفقیت حاصله را به اطلاع سایر همکارانتان برسانید .

۱۲- نتایج به دست آمده را ارزیابی کنید تا در مراحل بعدی مورد استفاده قرار گیرند .

۱۳- به سراغ مشکل بعدی بروید .

اصول بیست گانه مدیریت در کایزن

۱- نگویید چرا این کار انجام نمی شود. فکر کنید چگونه می توانید آن را انجام دهید.

۲- در مورد مشکل به وجود آمده نگرانی به خود راه ندهید. همین الان برای رفع آن اقدام نمایید.

۳- از وضعیت موجود راضی نباشید. باور داشته باشید که همیشه راه بهتری هم وجود دارد.

۴- اگر مرتکب اشتباه شدید ، بلافاصله در صدد رفع اشتباه برآیید.

۵- برای تحقق هدف به دنبال کمال مطلوب نگردید.اگر۶۰%از تحقق هدف اطمینان دارید دست بکار شوید.

۶- برای پی بردن به ریشه مشکلات ۵ بار بپرسید چرا؟

۷- گمبا محل واقعی رویداد خطاست . سعی نکنید از دفتر کار خود مشکلات محیط را حل کنید.

۸- همیشه برای حل مشکل از داده و اطلاعات کمی و به روز استفاده کنید.

۹- برای حل مشکل بلافاصله به دنبال هزینه کردن نباشید. بلکه از خرد خود استفاده کنید. اگر عقلتان به جایی نمی رسد، آن را در همکارانتان بجویید و از خرد جمعی استفاده کنید.

۱۰- هیچ وقت جزئیات و نکات ریز مسئله را فراموش نکنید. ریشه بسیاری از مشکلات در نکات ریز است.

۱۱- حمایت مدیریت ارشد منحصر به قول و کلام نیست. مدیریت باید حضور ملموس داشته باشد.

۱۲- برای حل مسائل هر جا که امکان آن وجود دارد از واگذاری اختیار به زیردستان ابا نکنید.

۱۳- هیچ وقت به دنبال مقصر نگردید. هیچ گاه عجولانه قضاوت نکنید.

۱۴- مدیریت دیداری و انتقال اطلاعات بهترین ابزار برای حل مسئله به صورت گروهی است.

۱۵- ارتباط یک طرفه دستوری از بالا به پایین مشکلات سازمان را پیچیده تر میکند. مدیریت ارشد باید با لایه های پایین تر سازمان ارتباط دو جانبه داشته باشد.

۱۶- انسانها توانایی های فراوانی دارند. از الگوهای چند مهارتی و غنی سازی شغلی برای شکوفا شدن آنها استفاده کنید.

۱۷- تنها فعالیت هایی را انجام دهید که برای سازمان شما ارزش افزوده ایجاد می کنند.

۱۸- فراموش نکنید که ۵ ت ، پایه و بنیان ایجاد محصولی با کیفیت است.

۱۹- بر اساس الگوهای کار گروهی ، مسائل محیط کارتان را حل کنید.

۲۰- حذف مودا ( اتلاف) فرآیندی پایان ناپذیر است. هیچ وقت از این کار خسته نشوید

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare

SCM چیست

امتیاز مطلب

مدیریت زنجیره تامین یا SCM چیست ؟

مدیریت زنجیره تامین SCM چیست ؟ مدیریت زنجیره تامین تلفیقی است از هنر و علم که در جهت بهبود
دسترسی به مواد اولیه , ساخت محصولات و یا خدمات و انتقال آن به مشتری بکار میرود .
در زیر پنج بخش اصلی مدیریت زنجیره تامین می آید :

  1. برنامه ریزی – این بخش استراتژیک مدیریت زنجیره تامین میباشد . مدیریت منابعی که جهت برآوردن نیاز مشتری برای محصول و یا سرویس شما استفاده میشوند . نیاز به برنامه ریزی استراتژیک میباشد . بخش عمده برنامه ریزی , پیاده سازی مجموعه مقیاسهایی است برای نظارت بر زنجیره تامین بطوریکه , بهینه و مقرون بصرفه بوده , کیفیت و ارزش مورد نظر مشتری را تامین کند .
  2. منابع – تامین کنندگانی را که محصولات و خدمات مورد مصرف برای ساخت محصولات و خدمات شما را در اختیارتان قرار میدهند انتخاب کنید . روندهای قیمت گذاری , تحویل و پرداخت به این تامین کنندگان را مشخص کرده , مجموعه ای از مقیاسهای نظارت و بهینه سازی ارتباط با آنان را فراهم آورید . سپس روندهای مدیریت انبار شامل دریافت مرسولات , بازبینی وانتقال محصولات و خدمات را به خط تولید خود به علاوه نحوه اختیار دادن پرداخت به تامین کننده را مشخص کنید .
  3. تولید – فعالیتهای لازم جهت تولید کنترل کیفی , بسته بندی و آماده سازی جهت ارسال مرسوله را برنامه ریزی کنید . سطح کیفیت , خروجی تولید و بهره برداری کارگران و کارمندان را اندازه گیری کنید .
  4. ارسال – این بخش اکثرا” تدارکات نامیده میشود در این بخش شما باید دریافت سفارشات مشتریان را هماهنگ کنید , شبکه ای از انبارهای کالا آماده کنید و روشهای حمل کالا به مشتری و پرداخت را انتخاب کنید .
  5. ارجاع – بخش اشکالات زنجیره تامین شبکه ای را برای مرجوع ساختن کالاهای معیوب و تولید از طرف مشتریان فراهم آورید .

نرم افزار مدیریت زنجیره تامین چه وظیفه ای دارد ؟ نرم افزارهای مدیریت زنجیره تامین از جمله متنوع ترین نرم افزارها در دنیا هستند . هر یک از پنج مرحله اصلی مدیریت زنجیره تامین که در قسمت قبل ذکر شده است , شامل دهها عملکرد مختلف میباشد که هر کدام میتواند نرم افزار خاص خود را داشته باشد .

بعضی سازندگان نرم افزارهای بزرگ سعی کرده اند که این نرم افزارها را در کنار یکدیگر مونتاژ کنند ولی هیچ تولید کنند ه ای یک مجموعه کامل از این نرم افزارها نداشته و ندارد . اتصال این نرم افزار با یکدیگر میتواند یک کابوس بزرگ باشد.

شاید بهترین روش برای ترسیم نرم افزار مدیریت زنجیره تامین بدین ترتیب باشد که آنرا به نرم افزاری که در جهت برنامه ریزی زنجیره تامین باشد تقسیم کنید . نرم افزاری که در جهت اجرای مراحل زنجیره تامین بکار گرفته میشوند .

نرم افزار برنامه ریزی زنجیره تامین (Supply Chain Planning) از الگوریتم های خاص ریاضی در جهت بهبود روندها و کار این زنجیره و تامین و پایین آوردن موجودی انبار استفاده میکند . این نرم افزار کاملا” وابسته به اطلاعات ورودی برای دقت بیشتر میباشد . اگر برای مثال شما سازنده کالاهای مصرفی میباشید انتظار دقت عمل در سیستم برنامه ریزی منابع تامین خود را نداشته باشید , مگر اینکه بتوانید اطلاعات دقیق در مورد سفارشات مشتریان به خرده فروشان طرف قرارداد شما , آمار فروش خرده فروشان , توان تولید و محل کالا در اختیار آن بگذارید .
نرم افزارهای برنامه ریزی برای کلیه مراحل زنجیره تامین وجود دارند . بطور حتم ارزشمند ترین ( و در عین حال پیچیده ترین آنها ) آنها نرم افزارهای برنامه ریزی نیاز مشتریان است که مشخص می کنند میزان مورد نیاز تولید کالا برای رفع نیاز مشتریان چه مقدار میباشد .
نرم افزار اجرای زنجیره تامین (Supply Chain Execution) جهت اتوماسیون بخشهای مختلف سیستم زنجیره تامین بکار میرود .
این نرم افزار میتواند به سادگی انتقال الکترونیک سفارشات از کارخانه و یا کارگاه شما به تامین کنندگان مواد اولیه مورد نیاز باشد .
!!آیا نیاز به نصب نرم افزار مدیریت منابع سازمانی (ERP) قبل از نرم افزار مدیریت زنجیره تامین (SCM) میباشد ؟
این موضوع بسیار بحث برانگیزی است . امکان دارد در صورت نیاز به نصب نرم افزار برنامه ریزی زنجیره تامین نیاز به وجود نرم افزار ERP بدلیل وجود نیاز به اطلاعاتی که قاعدتا” در نرم افزار ERP جمع آوری شده است , باشد .
از لحاظ فرض علمی شما نمیتوانید اطلاعات مورد نیاز نرم افزار برنامه ریزی زنجیره تامین را از سیستمهای قدیمی موجود در شرکت به آن تغذیه کنید ( بطور مثال از صفحات گسترده Excel که در جابجایی سازمان وجود دارد ) ولی به جریان انداختن این اطلاعات با سرعت و دقت لازم از کلیه بخشهای سازمان در عمل بسیار مشکل خواهد بود . نرم افزار مدیریت منابع سازمانی (ERP) دژکوبی است که کلیه این اطلاعات را در قالب یک بسته نگهداری میکند و بدین ترتیب نرم افزار های برنامه ریزی زنجیره تامین میتوانند با اتکا به تنها یک نبع به آخرین اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند. بیشتر مدیرانی که سعی کرده اند نرم افزارهای برنامه ریزی زنجیره تامین را در سازمان خود نصب کنند , اظهار داشته اند که از نصب ابتدایی نرم افزار مدیریت منابع انسانی (ERP) در سازمان خود راضی هستند .

آنها به پروژه های ERP به عنوان نظم بخشیدن به اطلاعات درون سازمانی خود مینگرند. واقعیت این است که نرم افزارهای ERP بسیار گران قیمت و اجرای آنها بسیار دشوار میباشد , در نتیجه ممکن است منطقی باشد که اطلاعات مورد نیاز نرم افزار برنامه ریزی زنجیره تامین بدون نصب ERP برای آن فراهم گردد.

نرم افزارهای اجرایی زنجیره تامین وابستگی بسیار کمتری به جمع آوری دقیق اطلاعات از بخشهای مختلف سازمان دارند و به این ترتیب مستقل از تصمیمات ERP عمل میکنند . ولی احتمال این وجود دارد که نیاز به تبادل اطلاعات بین این نرم افزارها و ERP باشد .

این اصل بسیار مهم است که نرم افزارهای اجرایی زنجیره تامین حتما” امکان یکپارچه شدن با اینترنت , مدیریت منابع سازمانی ERP و برنامه ریزی زنجیره تامین SCP را داشته باشد . برای مثال اگر میخواهید یک سایت اینترنتی خصوصی برای ارتباط با مشتریان خود و تامین کنندگان مواد اولیه خود بوجود آورید حتما” نیاز به استخراج اطلاعات از نرم افزارهای اجرایی زنجیره تامین SCE , برنامه ریزی زنجیره تامین SCP و مدیریت منابع سازمانی و مدیریت منابع سازمانی ERPخواهید داشت که قادر به تبادل آخرین اطلاعات در مورد سفارشات , پرداختها و وضعیت تولید و تحویل کالا باشد.

هدف از نصب نرم افزار مدیریت زنجیره تامین SCM چیست ؟

قبل از فراگیر شدن اینترنت مریدان نرم افزار زنجیره تامین عمدتا” به تقویت امکان پیش بینی نیاز مشتریان و روان سازی زنجیره تامین محدود بودند . ولی ذات ارزان و هم جا حاضر اینترنت به همراه استانداردهای ارتباطی جهانی و ساده خود امکانات وسیعی بوجود آورده است .

چه موانعی بر سر راه نصب نرم افزار مدیریت زنجیره تامین وجود دارد ؟

  1. بدست آوردن اطمینان تامین کنندگان مواد اولیه و شرکای تجاری

اتوماسیون زنجیره تامین به این دلیل است که پیچیدگی های آن از مرز سازمان شما فراتر میرود . نه تنها کارمندان شما نیاز به تطبیق روش کار کردنشان دارند , بلکه کارمندان هر تامین کننده ای که برای شبکه می پیوندد نیز نیاز به تطبیق روشهای عملکرد خود دارند . تنها تولید کنندگان بسیار بزرگ و قدرتمند توانایی اجبار کردن دیگران در زنجیره تامین به اعمال چنین تغییراتی را دارند . برای اینکه بتوانید رضایت شرکای زنجیره تامین خود را برای همکاری در این زمینه بدست بیاورید میبایست طبق توافقاتی انتظارات آنها را نیز بر آورده ساخت تا بدین ترتیب همه عناصر این زنجیره به نوبه خود سود ببرند .

  1. مقاومت داخلی در برابر تغییر

اگر قانع کردن دیگر سازمانها برای استفاده از سیستمهای زنجیره تامین دشوار است , قانع کردن افراد داخل سازمان هم به همان اندازه دشوار است . اگر نتوانید اپراتورها را قانع کنید که استفاده از این سیستم در دقت آنها صرفه جویی میکند با توجه به اینکه سالها استفاده از روشهای قدیمی و عادت به کاغذ بازی را نمیتوان بسادگی فراموش کرد , به احتمال زیاد راهی برای دور زدن و استفاده نکردن از سیستم نصب شده پیدا خواهند کرد .

  1. اشتباهات اولیه

نحوه پردازش داده ها در سیستمهای مدیریت زنجیره تامین جدید نصب شده در سازمانها به گونه ای است که برای آن برنامه ریزی شده . ولی نرم افزار در چند ماه اولیه نصب در سازمان نمیتواند از روشها , سنتها و تاریخچه عملکرد سازمان با خبر باشد . برنامه ریزیها و پیش بینی کننده ها باید متوجه این موضوع باشند که اولین اطلاعاتی که از اینگونه سیستمها دریافت میکنند نیاز به بررسی و کمی تغییر خواهند داشت .
در یک مورد به عنوان نمونه یک کارخانه تولید قطعات خودرو درست پس از نصب یک سیستم پیش بینی زنجیره تامین سفارشی غیر عادی بزرگی از یکی از سازندگان خودرو دریافت میکند . سیستم بلافاصله فرض میکند که درخواست بازار برای اینگونه قطعات بسیار بالاست ( با توجه به اینک از روند قبلی بازار بی خبر است ) . استفاده کورکورانه از اعداد و ارقام سیستم در این مورد خاص میتواند منجر به سفارش غیر منطقی مواد اولیه توسط این شرکت بشود . شرکت متوجه مشکل شد و این اشتباه جلوگیری کرد . بدین گونه که برنامه ریزیها اطلاعات سیستم را دور ریخته از اطلاعات شخصی خود استفاده کردند .
ولی این مشکل دیگری را بوجود می آورد و آن عدم اطمینان برنامه ریزیها به سیستم نصب شده و استفاده از اطلاعات شخصی خود میباشد . شرکت میبایست سیستم را تنظیم کند و در بوجود آوردن اطمینان کارکنان به سیستم کوشش کند . وقتی کارمندان متوجه شوند که میتوانند تجربیات خود با دقت رو به رشد سیستم هماهنگ کنند , تکنولوژی را قبول کرده از آن استفاده میکنند .بسیاری از بازارهای الکترونیک B2B مجهز به نرم افزار مدیریت زنجیره تامین میباشند .

آیا استفاده از این سیستمها بهتر است یا تهیه و نصب سیستم خصوصی ؟

بازارهای الکترونیک ( ارتباط چند به چند ) و خصوصی ( سازمان شما با دیگر عناصر زنجیره تامین ) با انواع ایده های بزرگ برای بوجود آوردن مزایده ها , مناقصه ها و صرفه جویی در خرید شکل گرفتند . ولی تولید کنندگن کمی وسوسه به شرکت در آنها شده اند . بسیاری از این سایتهای اینترنتی در حال حاضر به حداقل کارآیی خود یعنی میزان نرم افزار مدیریت زنجیره تامین تنزل پیدا کرده اند . اینگونه سایتها منابع شرکتهایی هستند که خود توانایی خرید نرم افزارهای مدیریت زنجیره تامین را ندارند ولی بسیاری از سرویسهای ارائه شده از کارآیی لازم برخوردار نیستند . شرکتهایی که توان مالی بیشتری دارند میتوانند ارتباطات خود را بطور اختصاصی با شرکاء تجاری خود برقرار کنند .
ولی حتی این شرکتها زمانهای امکانپذیر میتوانند از بازارهای الکترونیک عمومی بهره مند شوند . ساخت نرم افزار خصوصی در شرایطی که کس دیگری آنرا قبلا” برای شما بوجود آورده توجیه پذیر نمیباشد .
واقعیت این است که عمق ارتباطاتی که بین عناصر زنجیره تامین توسط بازارهای الکترونیک عمومی تعریف شود بسیار کمتر از ارتباطاتی که بصورت خصوصی با چند تامین کننده خاص برقرار میشود میباشد . بدین ترتیب بیشتر تصمیم گیرنده ها بدین ترتیب عمل میکنند که از بازارهای الکترونیک عمومی برای ارتباطات عام زنجیره تامین خود استفاده میکنند و برای ایجاد ارتباطات عمیق تر به عناصر خاصی در این زنجیره بازار الکترونیک خاص خود را بوجود می آورند .

تصمیمات زنجیره تامین در چه حیطه ای هستند ؟

ما تصمیمات لازم در رابطه با مدیریت زنجیره تامین را به دو دسته کلی تقسیم میکنیم . تقسیمات استراتژیک و عملیاتی . همانطوریکه از نام آن پیدا است , تصمیمات استراتژیک معمولا” برای افق زمانی بلندی است و تا حد زیادی به سیاستهای طراحی زنجیره تامین را فراهم می آورند . در سوی دیگری تصمیمات عملیاتی بیشتر بر عملیات روزمره تمرکز دارند. هدف این تصمیمات حرکت موثر و بهینه تولیدات در زنجیره تامین تعریف شده استراتژیک میباشد

FacebookGoogle+LinkedInYahoo MailGoogle GmailShare